WILLEMSTAD – Zeker negentig olietankers varen met de vlag van Aruba, Curaçao of Sint Maarten, terwijl deze eilanden geen eigen scheepsregister hebben. Het gaat om valse vlaggen die worden gebruikt door tankers uit de ‘schaduwvloot’ van Rusland en Iran, die zo internationale sancties omzeilen.
Dit blijkt uit een onderzoek van het platform Follow the Money. Volgens de gegevens vervoeren ruim zeventig van deze schepen olie uit Iran of Rusland en staan bijna veertig op westerse sanctielijsten. Daarmee draagt deze praktijk bij aan de financiering van onder meer Hezbollah, de Iraanse Revolutionaire Garde, de Houthi-beweging en het Russische leger.
De registratie van deze tankers loopt via het bedrijf Maritime Safety & Technical Administration (MSTA), dat zegt gevestigd te zijn in Beverly Hills, maar vermoedelijk opereert vanuit India. MSTA biedt onder meer scheepsregistraties, inspectierapporten en valse diploma’s voor zeevarenden aan, zogenaamd namens Sint Maarten.
Volgens Paul Ellinger van de scheepvaartinspectie op Sint Maarten zorgt de fraude voor reputatieschade. “Dit bezorgt ons land een heel slechte naam. En omdat wij deel uitmaken van het Koninkrijk besmet het niet alleen onze naam.”
Stateloos
De valse vlaggen maken het mogelijk dat tankers stateloos opereren: zonder geldige registratie, zonder verzekering en buiten elk internationaal toezicht. Dat vergroot de kans op milieurampen. Volgens maritiem veiligheidsexpert Ian Ralby is er sprake van een parallelle markt die zich onttrekt aan de reguliere scheepvaartregels. “We hebben een ruimte gecreëerd die buiten ons bereik ligt.”
De Nederlandse overheid is sinds april 2024 op de hoogte van de fraude. In dat jaar waarschuwde Nederland de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) dat er valse certificaten in omloop zijn uit naam van Sint Maarten. Toch blijft actie uit. In de eerste helft van 2025 zijn alweer 39 nieuwe tankers geregistreerd via MSTA, negen meer dan in de tweede helft van 2024.
In een reactie wijst het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat naar Sint Maarten als verantwoordelijke. Het eiland zelf zegt echter niet over voldoende capaciteit te beschikken om fraude op internationale schaal aan te pakken.
Fraudegevallen
Onder de fraudegevallen vallen onder andere de Canis Power, een tanker met Russische olie die stuurloos ronddreef in Deense wateren, en de Jaguar, die tot een militaire confrontatie leidde tussen Estland en Rusland. Beide voeren onder valse vlag.
MSTA blijkt ook registraties aan te bieden voor niet-bestaande vlaggenstaten zoals Matthew Island, Laos en Oost-Timor. Op websites wordt daarbij verwezen naar het ‘St. Maarten ship registry’.
Maritiem jurist Frank Stevens (Erasmus Universiteit) wijst erop dat de valse vlag ook voor Nederland grote gevolgen kan hebben. “Voor de Nederlandse overheid kan dit heel erg problematisch worden.”
Toch stelt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat de inzet tegen deze fraude juist de reputatie van het Koninkrijk versterkt. De IMO zegt op haar beurt dat landen zelf verantwoordelijk zijn voor het tegengaan van fraude.
Maar zolang er geen centrale waarschuwingslijst bestaat, blijft het voor autoriteiten lastig om vervalsingen op te sporen. Ondertussen groeit de schaduwvloot. In twee jaar tijd is het aantal tankers onder valse vlag verzevenvoudigd tot meer dan tweehonderd, volgens de database van de IMO.
