Twee keer bijna fout op zee: Makambi waarschuwt voor gevaar dicht bij huis

WILLEMSTAD - Twee schepen kwamen binnen een etmaal in de problemen voor de kust van Curaçao. Alle opvarenden werden gered, maar één vaartuig zonk. Voor Edwin ‘Makambi’ Flameling zijn het geen losse incidenten, maar een waarschuwing: wie de zee opgaat, moet de kracht ervan respecteren, zijn schip en bemanning voorbereiden en veiligheidsregels niet wegzetten als overbodige bureaucratie.

door | Edwin ‘Makambi’ Flameling

Deze dagen waait het hard, soms zelfs stormachtig hard. Als visser zie je dat onmiddellijk aan de witte koppen op de golven. De zee wordt onrustig, opgejaagd door krachtige windvlagen die het water in beweging brengen. Voor iedereen die de zee op gaat, vormen zulke omstandigheden een duidelijke waarschuwing: wees voorzichtig. Toch gaat het soms mis.

Binnen een tijdsbestek van nog geen 24 uur kwamen zowel een zeewaardig zeilschip als een motorjacht dat toeristen van en naar Klein Curaçao vervoerde in ernstige problemen. Het zeilschip dreef met gescheurde zeilen ten noorden van Curaçao en kon dankzij snel optreden van CITRO veilig worden binnengebracht. Voor het motorjacht liep het minder goed af. De twaalf opvarenden konden gelukkig tijdig worden gered, maar het schip zelf verdween naar de bodem van de zee.

Zee brengt risico’s

Voor veel eilandbewoners zijn dit slechts incidenten die kort het nieuws halen. Maar ze herinneren ons eraan dat Curaçao volledig door zee wordt omringd en dat die zee niet alleen schoonheid en ontspanning biedt, maar ook risico’s met zich meebrengt.

Dagelijks vinden op en rond onze wateren talloze activiteiten plaats. Grote vrachtschepen brengen goederen naar het eiland of vertrekken juist met lading richting het buitenland. Olietankers doen Bullenbaai aan. De Marine en Kustwacht patrouileren in onze kustwateren en vergeet niet onze vissers. Daarnaast kent Curaçao een levendige recreatieve scheepvaart.

Denk aan de populaire excursies naar Klein Curaçao, de toeristische vaartochten langs de zuidkust of de recreatieve activiteiten in het Spaanse Water. Ook talloze particulieren trekken er regelmatig op uit met vissersboten, zeiljachten, motorboten of waterscooters.

Ik ken zelfs een zakenman die een volledig uitgerust jacht permanent vaarklaar houdt. Niet voor vakanties, maar om desnoods binnen enkele uren naar een andere bestemming te kunnen vertrekken als de omstandigheden daarom vragen. Het klinkt misschien wat overdreven, maar het illustreert wel hoe sommigen rekening houden met de onzekerheden van het leven. De zee biedt vrijheid, maar alleen aan degenen die haar serieus nemen.

Veranderend speelveld

Voor de meeste mensen blijft varen gelukkig vooral een vorm van ontspanning. Een dagje vissen, zeilen, snorkelen of simpelweg genieten van zon en water. Zolang men binnen de beschutting van het Spaanse Water blijft, levert dat doorgaans weinig problemen op. Zodra men echter de open zee opgaat, verandert het speelveld volledig.

Een tocht naar Fuikbaai of Caracasbaai is onder normale omstandigheden nog goed te doen. Anders wordt het wanneer koers wordt gezet richting Klein Curaçao of westwaarts naar Bandabou. Op open zee kan zelfs een matige wind zorgen voor stevige deining en verraderlijke golfslag. Schippers moeten dan voortdurend anticiperen op de bewegingen van het water. En wanneer de wind verder aantrekt, kan de situatie snel verslechteren.

De periode rond Pasen -Tempu di Kuaresma - staat traditioneel bekend om haar harde wind. Het is tevens de tijd van het vliegeren, een geliefde traditie die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Zodra de passaatwind opsteekt, kleuren vliegers de lucht boven de wijken van Curaçao. Dat hoort bij deze tijd van het jaar.

Maar inmiddels is het juni en waait het nog altijd opvallend hard. De vraag dringt zich op of dit slechts een natuurlijke variatie is, of dat klimaatverandering en veranderende weerspatronen ook hier hun invloed laten gelden.

Allesbehalve aangenaam

Voor kleine recreatievaartuigen zijn hoge golven in ieder geval allesbehalve aangenaam. Met wind en stroming mee varen valt vaak nog mee. Tegen wind en stroming in varen is een heel ander verhaal. Dan slaat een boot van golf naar golf, waarbij iedere klap door romp en opvarenden wordt gevoeld.

Wie geen zeebenen heeft, ontdekt al snel waarom zeeziekte zo’n hardnekkig verschijnsel is. Maar ongemak is niet het grootste gevaar. Dat ontstaat wanneer een schip onvoldoende zeewaardig is of wanneer de bemanning onvoldoende kennis heeft van veiligheid en noodprocedures.

Een gescheurd zeil, een defecte lenspomp, motorproblemen of een schip dat water begint te maken: het zijn situaties die binnen enkele minuten kunnen escaleren wanneer niemand weet wat er moet gebeuren. Wat begint als een technisch probleem, kan eindigen in paniek.

Regelgeving

Juist daarom bestaat er uitgebreide regelgeving voor de scheepvaart. Curaçao kent onder meer een Vaartuigenverordening, een Visserijverordening en een Binnenvaartverordening. Deze bevatten voorschriften over registratie, veiligheidsmiddelen, vaarbevoegdheden, alcoholgebruik op het water en gedragsregels voor onder andere waterscooters.

Toch worden dergelijke regels vaak ervaren als lastig, overdreven of bureaucratisch. Totdat het misgaat. Want op het moment dat er onvoldoende zwemvesten aan boord blijken te zijn, communicatiemiddelen niet functioneren of niemand weet hoe te handelen bij brand of motoruitval, wordt duidelijk waarom die regels bestaan. Veiligheidsvoorschriften zijn zelden populair, maar vrijwel altijd geschreven naar aanleiding van eerdere ongelukken.

CITRO

Vrijwilligers van CITRO weten dat als geen ander. Zij worden regelmatig geconfronteerd met situaties waarin mensen onverwacht in nood raken. Dag en nacht staan zij klaar om hulp te bieden aan opvarenden die zonder hun inzet mogelijk niet zouden terugkeren naar huis. Ook de Kustwacht Caribisch Gebied vervult daarbij een onmisbare rol. Dankzij de samenwerking tussen beide organisaties kunnen incidenten op zee snel en professioneel worden afgehandeld.

De zee rond Curaçao is prachtig. Zij biedt vrijheid, ontspanning, werkgelegenheid en levensonderhoud. Maar dezelfde zee kan binnen enkele uren veranderen in een gevaarlijke tegenstander. Juist daarom verdient zij respect. Wie haar kracht onderschat, ontdekt soms te laat dat schoonheid en gevaar op het water onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.