Interne stukken tonen hoe Den Haag worstelde met gratis naamswijziging voor nazaten van tot slaaf gemaakten
DEN HAAG - Nederland heeft achter de schermen uitvoerig geworsteld met de regeling voor een gratis naamswijziging voor nazaten van tot slaaf gemaakten. Uit vrijgegeven documenten, na een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo), blijkt dat binnen het ministerie discussie ontstond over de bewijslast, de keuze van een nieuwe familienaam en de positie van minderjarige kinderen.
De documenten laten zien dat beleidsmakers bewust kozen voor een zo laagdrempelig mogelijke regeling. Zo werd overwogen dat aanvragers niet met uitgebreide genealogische onderzoeken of andere zware bewijsstukken zouden moeten aantonen dat zij afstammen van een tot slaaf gemaakte. Een eigen verklaring moest in beginsel voldoende zijn om de toegankelijkheid van de regeling te waarborgen.
Discussie over bewijslast
Ook de keuze van een nieuwe achternaam leidde tot discussie. Tijdens interne overleggen kwam de vraag aan de orde of alleen de naam van een voorouder of bloedverwant gekozen zou mogen worden. Daarbij werd echter gewaarschuwd dat zo’n eis opnieuw een zware bewijslast zou creëren en juist mensen zou kunnen uitsluiten die de regeling beoogt te helpen.
Daarnaast werd besproken welke gevolgen een naamswijziging van een ouder kan hebben voor minderjarige kinderen. In de stukken wordt gewezen op mogelijke spanningen binnen gezinnen en op de vraag hoe het belang van het kind daarbij moet worden gewaarborgd.
Tijdelijke regeling en kritiek op uitvoering
Verder blijkt uit de openbaar gemaakte documenten dat de regeling bewust als tijdelijk is opgezet. De looptijd bedraagt vijf jaar, terwijl na drie jaar een evaluatie moet plaatsvinden om te beoordelen of voortzetting of aanpassing wenselijk is.
Het Adviescollege toetsing regeldruk plaatste eveneens kanttekeningen bij de uitwerking. Het college adviseerde onder meer om de eis dat een nieuwe achternaam afkomstig moet zijn van een voorouder te schrappen, omdat die voor aanvragers juist een extra drempel zou opwerpen. Ook vond het college dat de administratieve lasten onvoldoende waren onderbouwd.
Niet alle documenten openbaar
Niet alle stukken zijn openbaar gemaakt. Het ministerie heeft enkele conceptverslagen van overleggen en een intern werkdocument met scenario’s achtergehouden, omdat openbaarmaking volgens het departement het goed functioneren van de overheid en het interne besluitvormingsproces zou kunnen schaden.
