Rekenkamer: Overheid laat burger wachten en geld weglekken
WILLEMSTAD – Horecaondernemers wachten soms jaren op een vergunning, de overheid betaalt steeds meer huur zonder centraal overzicht en scholen krijgen airco’s terwijl structureel geld voor onderhoud ontbreekt. Drie onderzoeken in het jaarverslag van de Algemene Rekenkamer laten zien hoe tekortschietend beheer burgers, ondernemers en de overheid zelf raakt.
Het meest directe voorbeeld is de aanvraag voor een horecavergunning. Die moet volgens de wettelijke norm binnen maximaal twaalf weken worden afgehandeld. In de praktijk blijven dossiers volgens de Rekenkamer één tot vier jaar liggen. Aanvragen die vóór 2019 zijn ingediend, staan soms zelfs vijf tot zeventien jaar open.
Slechts een gering deel van de horecavergunningaanvragen eindigt daadwerkelijk met een besluit dat aan de ondernemer wordt verstrekt. De Rekenkamer wijst op personeelstekorten bij de vier adviesinstanties die bij een aanvraag betrokken zijn, inconsequente beleidskeuzes en systemen die onvoldoende inzicht geven in de voortgang van dossiers.
Zelfs wanneer een vergunning is toegekend, volgt voor de ondernemer nog een omslachtige route: eerst een inningsopdracht ophalen bij het Vergunningsloket, vervolgens leges betalen bij Financiën op een andere locatie en daarna terug naar het loket om de vergunning op te halen.
De gevolgen zijn groot voor mensen die een restaurant, bar, koffiehuis of andere horecazaak willen beginnen of voortzetten. Wie jarenlang op een besluit wacht, blijft in onzekerheid over investeringen, personeel en bedrijfsvoering. De Rekenkamer concludeert dat het proces voor horecavergunningen niet effectief functioneert.
Huisvesting overheid
Ook binnen de overheid zelf ontbreekt volgens de Rekenkamer grip op een dagelijkse kostenpost: huisvesting. Het beheer van huur- en eigendomspanden voor ministeries en overheidsdiensten is volgens de controle-instantie niet effectief. Een centraal systeem dat huurcontracten moet beheren, wordt slechts in zeer beperkte mate gebruikt.
Tegelijk stijgen de totale huurkosten van ministeries. Over de jaren 2022 tot en met 2025 verwacht de Rekenkamer een cumulatieve toename van bijna vier miljoen gulden. Pas in 2023 stelde de regering een huisvestingsbeleid vast, maar dat moet nog worden uitgewerkt in een meerjarig plan. Het ministerie van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning kan zijn beheertaak volgens de Rekenkamer door gebrek aan capaciteit nog niet volledig uitvoeren.
Daardoor ontbreekt volgens de Rekenkamer ook een goed onderbouwde afweging tussen het huren van nieuwe ruimte en het opknappen van leegstaande overheidsgebouwen. Zolang huurcontracten verspreid worden beheerd en systemen naast elkaar bestaan, is niet helder of de overheid steeds de goedkoopste en meest doelmatige keuze maakt.
Klaslokalen
Een derde dossier speelt zich af in de klaslokalen. De overheid heeft wegens de toenemende hitte geld beschikbaar gesteld voor klimaatbeheersing op scholen en investeert opnieuw in airco’s. Maar structureel beleid, een meerjarenplan en vaste budgetten voor gebruik, onderhoud en vervanging waren in oktober 2025 nog altijd niet vastgesteld.
De Rekenkamer waarschuwt dat de werkelijke jaarlijkse kosten daardoor niet eens goed kunnen worden berekend. Schoolbesturen lopen het risico dat zij de installaties niet optimaal kunnen gebruiken of onderhouden. De overheid kan vervolgens opnieuw gedwongen zijn om achteraf en ad hoc extra geld vrij te maken om te voorkomen dat de voorzieningen uitvallen.
De drie dossiers verschillen inhoudelijk, maar tonen hetzelfde patroon: besluiten worden genomen zonder dat de uitvoering, het onderhoud, de capaciteit of de financiële gevolgen structureel zijn geregeld. Voor ondernemers betekent dat jarenlang wachten op een vergunning. Voor belastingbetalers betekent het stijgende huurkosten zonder aantoonbaar centraal beheer. En voor scholen dreigt opnieuw een tijdelijke oplossing voor hitte, terwijl de rekening voor onderhoud later terugkomt.
