Stijging belastinginkomsten Curaçao voor helft niet te verklaren door economisch herstel

WILLEMSTAD – De sterke stijging van de belastinginkomsten op Curaçao na de coronapandemie is voor ongeveer de helft niet te verklaren door economisch herstel en inflatie. Verbeteringen bij de Belastingdienst, het wegwerken van administratieve achterstanden en een betere naleving van belastingregels hebben eveneens een belangrijke rol gespeeld. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Wim Nijdam, die jarenlang betrokken was bij hervormingen van de Curaçaose Belastingdienst.

Nijdam promoveerde vrijdag 2 oktober in Parijs aan het Business Science Institute, in samenwerking met de iaelyon School of Management van de Université Jean Moulin Lyon 3. Hij onderzocht waarom de belastinginkomsten op Curaçao na de coronapandemie veel sterker stegen dan op basis van de economische ontwikkeling mocht worden verwacht.

Tussen 2021 en 2022 namen de belastingopbrengsten met ruim 240 miljoen gulden toe, een stijging van 18,2 procent. Daarmee lagen de inkomsten in 2022 alweer boven het niveau van vóór de pandemie, terwijl de reële economie dat niveau nog niet had bereikt.

Economische groei verklaart niet alles

Uit het onderzoek blijkt dat economische groei en inflatie samen naar schatting 45 tot 50 procent van de stijging verklaren. Voor het overige deel moeten volgens Nijdam andere verklaringen worden gezocht.

Daarbij gaat het onder meer om het wegwerken van administratieve achterstanden, verbeteringen in de belastinginning en een betere naleving van belastingverplichtingen.

Ook wijzigingen in de belastingwetgeving speelden een rol. Volgens het onderzoek leverde de invoering van de omzetbelasting bij import per 1 oktober 2019 meer dan 9 procent extra omzetbelasting op.

Nijdam benadrukt dat de stijging niet aan één afzonderlijke maatregel kan worden toegeschreven. Het gaat volgens hem om een combinatie van economische omstandigheden, veranderingen in de belastingwetgeving, verbeteringen binnen de Belastingdienst en het gedrag van belastingplichtigen.

Meer dan alleen hogere belastingtarieven

Een belangrijke conclusie is dat hogere belastingopbrengsten niet noodzakelijk uitsluitend afhankelijk zijn van hogere tarieven of economische groei.

Een beter functionerende belastingadministratie kan eveneens bijdragen aan hogere inkomsten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om een betere registratie van belastingplichtigen, modernisering van administratieve processen en een gerichtere aanpak van belastingontduiking en het niet nakomen van fiscale verplichtingen.

Het onderzoek wijst onder meer op het belang van verdere digitalisering, versterking van compliance-risicomanagement en betere dienstverlening en communicatie.

Ook het vertrouwen van burgers en bedrijven in de Belastingdienst speelt daarbij een rol.

Onderzoek al toegepast

Voor zijn promotie combineerde Nijdam belastinggegevens en macro-economische cijfers met interviews en een enquête onder ruim 1.100 ondernemers.

Volgens Nijdam zijn inzichten uit zijn onderzoek tijdens de onderzoeksperiode al gebruikt bij verbeteringen van werkprocessen en administratieve procedures binnen de Curaçaose Belastingdienst.

Dat maakt zijn onderzoek ook bestuurlijk relevant. De stijging van de belastinginkomsten was een belangrijke ontwikkeling voor de overheidsfinanciën na de coronacrisis. De vraag is in hoeverre de hogere opbrengsten structureel zijn en daarmee ook in de komende jaren kunnen worden vastgehouden.

Het onderzoek maakt duidelijk dat economische groei alleen daarvoor geen garantie biedt. Ook de kwaliteit van de belastingadministratie en de bereidheid van belastingplichtigen om aan hun verplichtingen te voldoen zijn bepalend.

Van Curaçao naar Sint-Maarten

Nijdam werd tijdens zijn promotie begeleid door professor Raymond Gradus, voormalig voorzitter van het College financieel toezicht.

Hij is inmiddels werkzaam bij de Belastingdienst van Sint-Maarten. Daar wil hij de inzichten uit zijn onderzoek gebruiken om de belastinginning en de dienstverlening verder te verbeteren.

Zijn onderzoek richt zich daarmee niet alleen op de verklaring van de opmerkelijke belastingstijging op Curaçao, maar ook op de vraag welke lessen kleine eilandelijke economieën daaruit kunnen trekken.