Voor het eerst onderzoek naar rol Douane en Belastingdienst in Nederlands koloniaal verleden
AMSTERDAM - Het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) start onderzoek naar de rol van de Nederlandse Belastingdienst en Douane in het koloniale verleden, waaronder slavernij en dwangarbeid. Dat blijkt uit een vacature van het instituut in Leiden, dat het onderzoek uitvoert in opdracht van het Belasting & Douane Museum in Rotterdam. De studie richt zich nadrukkelijk ook op Suriname en de Cariben en moet in 2028 leiden tot een publicatie en een tentoonstelling.
Met het onderzoek wordt voor het eerst systematisch gekeken naar de rol van deze overheidsdiensten binnen het koloniale systeem en hun bijdrage aan exploitatie en ongelijkheid. Daarbij gaat het onder meer om importtarieven op koloniale goederen, fiscale vrijstellingen die handel bevoordeelden, grensbewaking en de controle op de verplaatsing van zowel goederen als mensen. Ook wordt onderzocht hoe de staat via wetgeving en uitvoering betrokken was bij de organisatie en instandhouding van slavernij, dwangarbeid en gedwongen migratie.
Het onderzoek staat onder leiding van hoogleraar Esther Captain en wordt uitgevoerd door een team van onderzoekers, waaronder een postdoc en twee junior onderzoekers. Zij zullen archiefonderzoek doen en bestaande literatuur analyseren om de rol en verantwoordelijkheid van de Belastingdienst en Douane – en hun voorlopers – binnen het Nederlandse koloniale rijk in kaart te brengen. Het project moet niet alleen leiden tot wetenschappelijke publicaties, maar ook tot publieksgerichte output via een tentoonstelling.
Volgens het KITLV draagt het onderzoek bij aan verdere kennis over het Nederlandse kolonialisme en de rol van overheidsinstellingen daarin. Daarmee verschuift de aandacht van individuele actoren, zoals handelaren en plantagehouders, naar de manier waarop overheidsstructuren het koloniale systeem ondersteunden en uitvoerden.
