‘Zonder rundvlees is zelfvoorziening op Curaçao wél haalbaar’
WILLEMSTAD - Benjamin Visser, voorzitter van de SISAPERE Foundation, houdt woensdagavond op de University of Curaçao Dr. Moises da Costa Gomez (UoC) een openbare lezing over de Food Security Roadmap 2040. Aanleiding is de deze week verschenen nulmeting naar de lokale voedselvoorziening, die nieuwe inzichten geeft in de mogelijkheden voor voedselproductie op Curaçao.
De eerste ‘Nulmeting Lokale Voedselvoorziening’ werd uitgevoerd door bureau Greengrounds in opdracht van stichting CariFoodFund (CFF). Het CFF start dit jaar met een revolverend fonds waarmee landbouwers tegen aantrekkelijke voorwaarden leningen kunnen afsluiten voor investeringen. In totaal wordt 24 miljoen euro beschikbaar gesteld: zes miljoen euro voor lokale overheden en achttien miljoen euro voor de stichting zelf.
De nulmeting geeft voor het eerst een gedetailleerd beeld van alle zes eilanden: het aantal agribedrijven, de productieoppervlaktes en het water- en energiegebruik per productgroep — groente, sla, fruit, eieren, kip, vis en rund.
Een belangrijke conclusie: wie uitgaat van volledige zelfvoorziening inclusief vlees, heeft voor Aruba vier keer het eilandoppervlak nodig, voor Curaçao twee keer — en voor Bonaire een derde. Rundvlees is daarbij verantwoordelijk voor negentig procent van het benodigde land.
Andere kijk op zelfvoorziening
De SISAPERE Foundation, opgericht in 2024, trekt een andere conclusie dan de nulmeting op het eerste gezicht suggereert. Volgens Visser is het vooral een kwestie van "zelfvoorziening willen zien, het enthousiasme delen en dat uiteindelijk materialiseren."
Wie vlees buiten beschouwing laat en alleen naar groente en fruit kijkt, ziet volgens hem een ander plaatje. Het Eilandontwikkelingsplan (EOP) stelt dat Curaçao circa 4.000 hectare agri- en grasland. De nulmeting berekent dat volledige voorziening van groente, fruit, champignons en eieren 2.330 hectare vergt — ongeveer vijf procent van Curaçao’s totale oppervlakte. Op dat areaal zou 42 miljoen kilogram vers voedsel geproduceerd kunnen worden, goed voor circa 43 procent van de totale eilandelijke voedselconsumptie van 97 miljoen kilogram.
Rol van vleesproductie
Volgens SISAPERE vraagt rundvlees aanzienlijk meer land en grondstoffen dan andere eiwitbronnen. De zogeheten feed conversion ratio (FCR) illustreert dat: voor één kilogram rundvlees is 31 kilogram gras of maïs nodig. Vis scoort volgens de stichting aanzienlijk gunstiger met een FCR van twee, terwijl kip uitkomt op vier. Een beleid gericht op verduurzaming en meer zelfvoorziening zou daarom meer kunnen inzetten op vis en kip, zoals ook wordt bepleit in het proefschrift ‘The Environmental Impact of Food Systems in Aruba, Bonaire, Curaçao’ van Amber van Veghel.
Knelpunten voor lokale landbouw
Technisch potentieel is één ding — de praktijk is een ander verhaal, aldus Visser. Lokale boeren klagen al jaren over prijsdrukking: de prijslijst dateert uit 1993 en is nooit geïndexeerd. Wachtlijsten voor pachtgrond lopen op tot minimaal dertig jaar. En in de supermarkt krijgen lokale producten zelden een eerlijk speelveld tegenover geïmporteerde producten, waarvan Nederland circa dertig procent levert in de vorm van zuivel, aardappelen, friet en verwerkte producten.
Volgens Visser ligt de nadruk in discussies over voedselzekerheid vaak op groentekassen. Hij betoogt dat dergelijke systemen vooral geschikt zijn voor de toeristische sector en restaurants, maar volgens hem minder bijdragen aan brede voedselzelfvoorziening. Ook wijst hij erop dat veel van de gebruikte technologie van buiten het eiland afkomstig is.
Lage technologie, hoge impact
SISAPERE pleit voor een andere aanpak: systemen die blijven functioneren als experts vertrekken of de irrigatie twee weken uitvalt. De stichting wijst daarbij op decentrale, met regenwater geïrrigeerde voedselbossen met droogtebestendige lokale soorten als moringa, injú, apeldam en shimaruku. Volgens SISAPERE bevatten deze gewassen per kilo meer voedingsstoffen dan sla. Ook ziet de stichting kansen voor kleinschalige hydroponics bij huishoudens. Volgens SISAPERE zijn dergelijke systemen goedkoper, robuuster en eenvoudiger te herstellen bij uitval dan grote kassen van één tot twee hectare.
Volgens SISAPERE zou ook de inzet van tweehonderd kleine tweewielige BCS-traktoren voor microboeren en grote tuinen effectiever zijn dan het gebruik van enkele grotere landbouwmachines.
Een mondiale uitdaging, lokaal aangepakt
De problematiek reikt verder dan Curaçao. De VN stelden vast dat wereldwijd twee miljard mensen ondervoed zijn, terwijl tegelijkertijd twee miljard mensen te veel eten — maar dan van hoogbewerkt, nutriëntarm voedsel. Veeteelt bezet circa zeventig procent van het mondiale landbouwareaal en is een hoofdoorzaak van ontbossing en verlies aan biodiversiteit.
Al deze thema’s komen woensdag 3 juni aan bod tijdens de lezing van Benjamin Visser op de UoC, van 19.00 tot 21.00 uur in de aula van de universiteit. De bijeenkomst is vrij toegankelijk.
