Begroting 2027: Hogere AOV-uitkering legt zware druk op sociale fondsen, overheid moet 215 miljoen bijstorten
WILLEMSTAD – De verhoging van de AOV naar 1.000 gulden per maand legt zo’n zware druk op de sociale fondsen dat de Curaçaose overheid in 2029 en 2030 samen ruim 215 miljoen gulden moet bijstorten in het Schommelfonds. Dat blijkt uit de nieuwe meerjarenraming van de Sociale Verzekeringsbank, die is verwerkt in de begroting voor 2027.
Voor 2029 reserveert het Land ruim 64 miljoen gulden en voor 2030 nog eens bijna 151 miljoen. Zonder die bijdragen zou het Schommelfonds volgens de prognose in beide jaren diep in de min terechtkomen.
De verslechtering hangt voor een belangrijk deel samen met de verhoging van de AOV-uitkering. Sinds 1 januari dit jaar krijgen ouderen maximaal 1.000 gulden per maand, tegenover 862 gulden daarvoor. Het College financieel toezicht schrijft expliciet dat deze maatregel tot een aanzienlijke stijging van de sociale uitgaven leidt en dat daardoor vanaf 2029 een tekort in het Schommelfonds ontstaat.
Fonds vrijwel leeg in 2028
Uit de geactualiseerde SVB-raming van augustus blijkt hoe snel de reserve afneemt. Eind 2026 resteert naar verwachting nog bijna 75 miljoen gulden. Een jaar later is daarvan ruim 53 miljoen over en eind 2028 nog slechts 4,1 miljoen.
Daarna slaat het fonds zonder aanvullende financiering om naar een tekort van ruim 64 miljoen in 2029 en ruim 151 miljoen in 2030.
Opvallend is dat de situatie de afgelopen maanden verder is verslechterd. In een eerdere raming waarin de verhoging van de AOV al was verwerkt, werd voor eind 2030 nog een tekort van ongeveer 129 miljoen gulden verwacht. De actualisatie van augustus vergroot dat gat met ruim 22 miljoen tot ruim 151 miljoen.
Ook het Cft ging eind juli nog uit van lagere bedragen. Het toezichtcollege berekende toen dat Curaçao in 2029 48 miljoen en in 2030 129 miljoen gulden zou moeten bijstorten. De nieuwste cijfers komen samen bijna 39 miljoen gulden hoger uit.
Effect AOV loopt op tot 254 miljoen
De begrotingsstukken maken het effect van de hogere AOV afzonderlijk zichtbaar. Zonder de aanpassing van de AOV werd eind 2030 nog een positief Schommelfonds van bijna 125 miljoen gulden voorzien.
Door de nieuwe AOV-regeling verslechtert de positie van het fonds volgens de berekening tegen 2030 met ruim 254 miljoen gulden. Daarbovenop komen andere actualisaties in de inkomsten en uitgaven van de sociale fondsen.
Ook vergrijzing speelt volgens de overheid een belangrijke rol. Hoewel door economische groei meer mensen werken en daardoor meer sociale premies binnenkomen, stijgen de uitgaven eveneens. Vanaf 2027 wordt bovendien rekening gehouden met verdere indexering van sociale uitkeringen.
Onduidelijkheid over toekomstige indexering AOV
In de begrotingsstukken worden twee verschillende percentages genoemd voor de toekomstige indexering van de AOV. In de Memorie van Toelichting wordt vanaf 2027 gerekend met een jaarlijkse indexering van 1,35 procent, gelijk aan zestig procent van een verwachte inflatie van 2,25 procent.
Elders in het Nader Rapport schrijft de regering echter dat vanaf 2027 rekening wordt gehouden met een mogelijke jaarlijkse indexering van twee procent.
Het verschil is relevant, omdat een hogere indexering direct doorwerkt in de uitgaven van het Ouderdomsfonds en daarmee in de benodigde aanvulling van het Schommelfonds.
Een verklaring voor het verschil was bij publicatie niet beschikbaar.
Rekening komt bij landsbegroting
Het Schommelfonds is bedoeld om tekorten en overschotten tussen de verschillende sociale verzekeringsfondsen op te vangen. Als het fonds onvoldoende geld heeft om een tekort in het Ouderdomsfonds te dekken, komt dat uiteindelijk voor rekening van het Land.
De Raad van Advies waarschuwt daarom dat alleen tekorten aanvullen met belastinggeld op langere termijn geen duurzame oplossing is. Volgens de Raad zijn fundamentele wijzigingen in het sociale stelsel nodig en moet de regering ook verder kijken dan 2030.
De overheid erkent dat alleen bijstorten uit de algemene middelen niet wenselijk is en onderzoekt maatregelen om meer geld voor de sociale fondsen binnen te krijgen en de uitgaven te beperken.
Een van de mogelijkheden is om een deel van de opbrengsten uit indirecte belastingen structureel voor de sociale fondsen te bestemmen. Aan de uitgavenkant wordt onder meer gekeken naar hervormingen in de financiering van laboratoria en geneesmiddelen.
Daarmee wordt de financiering van de AOV en andere sociale verzekeringen de komende jaren een steeds belangrijker onderdeel van de landsbegroting. De regering heeft de ruim 64 miljoen voor 2029 en de ruim 151 miljoen voor 2030 inmiddels als afzonderlijke posten opgenomen om te voorkomen dat het Schommelfonds daadwerkelijk negatief wordt.
