Rifkoraal op Curaçao kromp van vijftig naar vijf procent – en de overheid weet al jaren wat er moet gebeuren

WILLEMSTAD – De hoeveelheid levend hard koraal op Curaçaose riffen is in ruim vijftig jaar met bijna negentig procent afgenomen. Tegelijkertijd is toerisme dat direct met de riffen samenhangt goed voor ongeveer 373 miljoen dollar per jaar. CARMABI waarschuwt dat Curaçao inmiddels meer bezoekers ontvangt dan het eiland ecologisch kan verwerken en dat bij ongewijzigd beleid ook een belangrijke pijler onder de toeristische economie wordt aangetast.

Dat blijkt uit State of Curaçao’s Coral Reefs 1973-2045, een overzicht van wetenschappelijk onderzoek dat CARMABI en de Universiteit van Amsterdam in juni hebben samengesteld.

Toen systematische metingen begin jaren zeventig begonnen, bestond op de riffen aan de lijzijde op een diepte van tien tot twintig meter gemiddeld ongeveer de helft van de bodem uit levend hard koraal. In 2010 was daarvan nog ongeveer achttien procent over. In 2015 en 2023 lag de gemiddelde koraalbedekking rond dertien procent en in 2025 nog maar rond vijf procent.

Dat betekent dat de gemiddelde koraalbedekking sinds de jaren zeventig met bijna negentig procent is afgenomen.

Niet overal verdwenen

De situatie is niet overal hetzelfde. Bij Oostpunt, Klein Curaçao en Kaap Marie bevinden zich nog riffen die tot de betere van het Caribisch gebied behoren. Maar gemiddeld is Curaçao volgens CARMABI niet langer een eiland met door koraal gedomineerde riffen.

De achteruitgang wordt veroorzaakt door een combinatie van ziekten, verbleking door hoge zeewatertemperaturen, vervuiling en overbevissing. Zonder snelle verbetering van onder meer de waterkwaliteit, het visserijbeheer en de handhaving dreigen riffen volgens de onderzoekers de komende decennia onder niveaus te zakken waarbij herstel steeds moeilijker wordt.

Ook de visstand is sterk verslechterd. Grote roofvissen vormen tegenwoordig minder dan zes procent van de biomassa aan rifvissen, terwijl voor een gezond rif meer dan twintig procent nodig zou zijn. Ook belangrijke plantenetende vissen, die voorkomen dat algen het koraal overwoekeren, zitten rond of onder de niveaus die bij een goed functionerend rif horen.

373 miljoen dollar

De ecologische achteruitgang staat tegenover het grote economische belang van diezelfde riffen. Volgens CARMABI levert rifgerelateerd toerisme Curaçao jaarlijks ongeveer 373 miljoen dollar op. Dat komt overeen met ongeveer 38 procent van alle bestedingen van bezoekers.

Daarbij zijn andere economische functies van het rif, zoals bescherming van de kust tegen golven en de productie van zand voor stranden, nog niet meegerekend. De werkelijke economische waarde ligt volgens het rapport daarom hoger.

Juist daar zit volgens CARMABI een probleem. Op de expliciete vraag of Curaçao inmiddels de draagkracht voor het aantal bezoekers heeft overschreden, antwoordt het rapport: ja.

Veel lokale oorzaken van de achteruitgang van de riffen hangen volgens de onderzoekers samen met menselijke activiteit en het groeiende aantal bezoekers. Als Curaçao doorgaat op dezelfde weg, wordt niet alleen de toekomst van de riffen onzeker, maar ook het inkomen dat ermee wordt verdiend.

Rioolwater naar zee

Een van de grootste problemen is afvalwater. Volgens onderzoek dat CARMABI aanhaalt bestaat naar schatting 36 procent van het grondwater op Curaçao uit rioolwater afkomstig uit lekkende septic tanks en andere gebrekkige afvalwatersystemen. Bij bijna tachtig procent van de onderzochte putten werd tussen 2021 en 2023 E. coli aangetroffen.

Dat vervuilde grondwater blijft niet onder het eiland. Via scheuren en andere doorgangen in de bodem bereikt het uiteindelijk de kust en de zee. Daar komen voedingsstoffen, ziekteverwekkers en andere verontreinigingen terecht die het koraal verder onder druk zetten.

Andere metingen laten zien dat ook chemische stoffen en zware metalen langs de kust voorkomen. Voor cadmium, arsenicum en vanadium worden volgens het rapport regelmatig veiligheidsgrenzen overschreden. Dat levert niet alleen risico’s op voor koraal, mangroven en zeegras, maar roept volgens CARMABI ook vragen op over voedselveiligheid bij lokaal gevangen vis.

Regering wist het al

De waarschuwingen zijn niet nieuw voor de regering en de toeristische sector. CARMABI presenteerde de beschikbare wetenschappelijke informatie in oktober 2025 al aan de ministeries die verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke ordening, economie en milieu. Ook CHATA, Curaçao Ports Authority en het Curaçao Tourist Board waren daarbij betrokken.

Een aantal mogelijke maatregelen ligt volgens CARMABI bovendien al klaar. Zo zijn geld en plannen voor verbetering van de afvalwaterzuivering gedeeltelijk beschikbaar. Ontwerpregels voor gebieden waar niet mag worden gevist wachten volgens het rapport op formele goedkeuring. Hetzelfde geldt voor wetgeving die papegaaivissen volledig moet beschermen.

CARMABI stelt daarnaast voor te overwegen een deel van de Tourist Entry Tax te besteden aan verbetering van de zee en de waterkwaliteit. Daarmee zou geld dat via het toerisme binnenkomt rechtstreeks kunnen worden ingezet om het natuurlijke kapitaal waarop een aanzienlijk deel van datzelfde toerisme rust te beschermen.

Volgens de onderzoekers zijn kostbare koraalkwekerijen alleen geen oplossing. Herstel op grote schaal zou honderden miljoenen dollars kosten. Bescherming van de nog gezonde riffen en verbetering van de waterkwaliteit zijn volgens CARMABI veel doelmatiger. Gezonde riffen bij onder meer Oostpunt en Kaap Marie produceren per oppervlakte-eenheid ongeveer tweehonderd keer zoveel koraallarven als sterk aangetaste riffen.

Daarmee verschuift de vraag volgens het rapport van of Curaçao iets moet doen naar hoe snel de overheid maatregelen uitvoert die voor een deel al zijn voorbereid.

• Download hier de State of Curaçao’s Coral Reefs 1973-2045