Evaluatie leidt tot gesprekken over nieuwe afspraken voor grenstoezicht Curaçao

DEN HAAG – Nederland spreekt met Curaçao, Aruba en Sint-Maarten over voortzetting en mogelijke aanscherping van de samenwerking bij het grenstoezicht. Aanleiding is een inmiddels afgeronde evaluatie van het protocol waarmee Nederland de drie landen ondersteunt met onder meer marechaussees en douaniers.

Dat blijkt uit de begroting Koninkrijksrelaties voor 2027. Het Nederlandse kabinet schrijft dat het „op basis van de evaluatie van het protocol ter versterking van het grenstoezicht en de daarbij horende aanbevelingen” met de landen in gesprek is over voortzetting en „waar nodig aanscherpen” van de samenwerking. Welke onderdelen volgens de evaluatie moeten worden aangepast, vermeldt de begroting niet.

Evaluatie afgerond

In dezelfde begroting staat de evaluatie van de protocollen voor de flexpool van de Koninklijke Marechaussee en het versterkte grenstoezicht geregistreerd als afgerond in 2026. Voor het Protocol Versterking Grenstoezicht staat bovendien een volgende evaluatie gepland voor 2029.

Onderzoeksbureau DSP-groep bevestigde eerder dit jaar dat het in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties twee samenhangende onderzoeken heeft uitgevoerd: één naar de flexpool van de Marechaussee en één naar het Protocol Versterking Grenstoezicht. Daarbij zijn documenten onderzocht en gesprekken gevoerd met betrokken organisaties in Curaçao, Aruba, Sint Maarten en Nederland. DSP meldde dat de bevindingen in afzonderlijke evaluatierapporten zijn vastgelegd.

De rapporten zelf zijn vooralsnog niet openbaar terug te vinden.

Besluit over verlenging

Het protocol werd in 2021 gesloten als onderdeel van de afspraken die volgden op de coronasteun en de Landspakketten. Doel is de bestrijding van grensoverschrijdende en georganiseerde criminaliteit, waaronder drugs- en wapensmokkel, illegale geldstromen, mensenhandel en mensensmokkel. Curaçao blijft daarbij zelf verantwoordelijk voor het grenstoezicht; Nederlandse medewerkers werken onder het bevoegde lokale gezag.

Opvallend is dat in het protocol is afgesproken dat Curaçao, Aruba, Sint Maarten en Nederland vóór 1 juli 2026 zouden beslissen over verlenging met drie jaar. De uitkomsten van de evaluatie mogen volgens hetzelfde protocol aanleiding zijn om de afspraken te wijzigen.

Uit de begroting van vorig jaar bleek nog dat die evaluatie moest plaatsvinden en dat daarna in 2026 over verlenging zou worden besloten. Nederland meldde toen ook dat eerdere evaluaties van de afzonderlijke plannen van aanpak problemen hadden blootgelegd, waaronder personeelstekorten, gebrek aan gespecialiseerd personeel en hoge werkdruk bij de betrokken diensten.

71 marechaussees

Nederland stelt onder het Protocol Versterking Grenstoezicht in totaal 71 voltijdsfuncties bij de Koninklijke Marechaussee beschikbaar voor Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Daarnaast kan Nederland maximaal zestien douaniers inzetten. De begroting trekt voor grensbewaking via Defensie in 2027 ruim 31 miljoen euro uit en voor ondersteuning door Douane Nederland ruim 5 miljoen euro. Die bedragen gelden voor de drie landen gezamenlijk.

De begroting maakt niet duidelijk of vóór de afgesproken datum van 1 juli formeel tot verlenging is besloten. Evenmin staat erin welke aanbevelingen uit de evaluatie specifiek voor Curaçao gelden en wat Nederland precies onder het „aanscherpen” van de samenwerking verstaat.

Dat zijn nu de twee openstaande nieuwsfragen: wat concludeert de evaluatie over Curaçao, en welke nieuwe afspraken wil Nederland daaruit laten voortvloeien?

• Download hier de begroting Koninkrijksrelaties voor 2027