Rutten weg, Advocaat terug: wat zegt dat over de zelfstandigheid van Curaçao?

WILLEMSTAD - De discussie rond het Curaçaose nationale elftal gaat allang niet meer alleen over voetbal. De onrust rond het vertrek van Fred Rutten en de mogelijke terugkeer van Dick Advocaat raakt volgens Erwin Raphaëla aan grotere vragen over autonomie, waardigheid en de invloed van geld, macht en buitenlandse belangen op Curaçao. In onderstaande bijdrage reflecteert hij op de gebeurtenissen van de afgelopen dagen en op wat die volgens hem blootleggen over de positie van Curaçao anno 2026.

Door | Erwin Raphaëla

Diep triest!

Afgelopen weekend werd Curaçao opnieuw geconfronteerd met een discussie die meer omvat dan slechts voetbal. Het ging over de vraag wie het Curaçaose elftal naar het wereldkampioenschap moet leiden: Dick Advocaat of Fred Rutten. Maar onder de oppervlakte ging het over iets fundamentelers: zelfrespect, bestuurlijke onafhankelijkheid, nationale waardigheid en de vraag of Curaçao anno 2026 werkelijk in staat is zelfstandig koers te houden wanneer externe druk wordt uitgeoefend.

Meer dan een discussie over coaches

Volgens recente berichtgeving heeft Fred Rutten zich per direct teruggetrokken als bondscoach van Curaçao en wordt vanuit verschillende media gemeld dat Dick Advocaat alsnog terugkeert om Curaçao op het WK te begeleiden. De Curaçaose voetbalbond bevestigde het vertrek van Rutten, terwijl over de terugkeer van Advocaat aanvankelijk nog geen formele bevestiging werd gegeven.

Dat Dick Advocaat een belangrijke rol heeft gespeeld bij de historische kwalificatie van Curaçao voor het WK, staat buiten discussie. Daarvoor mag waardering bestaan. Hij heeft bijgedragen aan een sportieve prestatie die de geschiedenisboeken van Curaçao haalt. Maar waardering voor een prestatie mag nooit betekenen dat een land zijn waardigheid inlevert. Curaçao is geen project, geen marketingplatform en geen bezit van een sponsor, lobbygroep of buitenlandse voetbalnaam.

Wie neemt de beslissingen?

Wat velen pijn doet, is niet alleen de mogelijke terugkeer van Advocaat, maar vooral de manier waarop dit proces in het publieke beeld is verlopen. Advocaat trok zich eerder terug wegens privéomstandigheden. Daarvoor was begrip; familie gaat vóór voetbal. Maar Curaçao werd daardoor wel op cruciale momenten achtergelaten, onder meer vlak voor de kwalificatiewedstrijd tegen Jamaica vorig jaar november en opnieuw in februari van dit jaar.

Vervolgens werd Fred Rutten naar voren geschoven om de verantwoordelijkheid over te nemen. Als daarna, onder druk van spelers, lobbyisten, publieke opinie en mogelijk sponsoren, alsnog wordt teruggekeerd naar de oude situatie, ontstaat onvermijdelijk de vraag: wie neemt hier werkelijk de beslissingen?

Daar komt bij dat de NOS meldde dat hoofdsponsor Corendon na het WK zou stoppen als de bond Advocaat niet zou terughalen, terwijl de sponsor volgens diezelfde berichtgeving de financiële afspraken voor het WK wel zou nakomen. Zodra zo’n boodschap in de publieke ruimte terechtkomt, krijgt zij al snel het karakter van druk. Misschien was dat niet de bedoeling, maar de indruk die achterblijft is kwalijk: alsof Curaçao alleen zelfstandig mag beslissen zolang die beslissing past binnen de wensen van kapitaal, invloed en externe belangen.

En precies daar wringt de schoen.

Curaçao heeft een autonome status binnen het Koninkrijk. Er wordt vaak gesproken over eigen verantwoordelijkheid, eigen bestuur, eigen cultuur, eigen identiteit en een eigen toekomst. Maar wat betekent autonomie werkelijk als op beslissende momenten alsnog wordt gebogen voor druk van buitenaf? Wat betekent waardigheid als wij alleen rechtop staan zolang niemand met geld, macht of bekendheid tegenover ons staat?

De diepere betekenis

De vraag is daarom niet alleen of Dick Advocaat een goede trainer is. De vraag is of Curaçao als land, als volk en als gemeenschap de ruggengraat heeft om zelf te bepalen wat goed is voor Curaçao.

Tula zou zich, naar mijn overtuiging, met ongemak in zijn graf hebben omgedraaid. Niet omdat hij zich met voetbal zou hebben beziggehouden, maar omdat hij dit patroon zou herkennen: een patroon waarbij Curaçaoënaars opnieuw moeten uitleggen waarom hun eigen keuzes respect verdienen. Een patroon waarbij externe druk zwaarder lijkt te wegen dan interne waardigheid. Een patroon waarbij ons wordt geleerd dat wij pas meetellen wanneer een ander ons goedkeurt.

Koloniale patronen

Dat is de diepere tragedie. Niet dat Advocaat mogelijk terugkeert. Niet dat Rutten vertrekt. Maar dat het debat rondom deze kwestie de pijnlijke indruk heeft gewekt dat Curaçao anno 2026 nog steeds worstelt met onderdanigheid.

Koloniale trekken verdwijnen niet automatisch door een nieuwe staatkundige status. Slavernij eindigde juridisch, maar mentale onderworpenheid kan generaties langer doorwerken. Zij leeft voort wanneer wij onze eigen mensen sneller wantrouwen dan buitenlandse namen. Zij leeft voort wanneer wij denken dat een Nederlandse coach per definitie beter weet wat goed is voor Curaçao. Zij leeft voort wanneer sponsors en lobbyisten meer gewicht krijgen dan instituties, bestuur en collectieve waardigheid.

Waardigheid is niet te koop

Curaçao mag dankbaar zijn voor hulp, kennis, ervaring en samenwerking. Maar dankbaarheid mag nooit verworden tot onderdanigheid. Samenwerking is gezond wanneer die plaatsvindt op basis van wederzijds respect. Maar wanneer de indruk ontstaat dat Curaçao op de knieën moet vallen voor financiële steun, publieke goedkeuring of internationale erkenning, dan is er iets fundamenteel mis.

Het nationale elftal is meer dan elf spelers op een veld. Het staat symbool voor de Curaçaose bevolking, zeker nu Curaçao zich voor het eerst op het hoogste wereldtoneel presenteert. Dit WK is niet alleen een sportief moment, maar ook een moment van nationale representatie. De wereld kijkt niet alleen naar onze spelers, maar ook naar onze houding. Naar de vraag of het kleinste land op het WK zichzelf klein laat maken, of juist laat zien dat waardigheid niet afhankelijk is van bevolkingsomvang.

De kernvraag

Daarom moet Curaçao deze discussie niet reduceren tot vóór of tegen Dick Advocaat. Dat is te simpel. De werkelijke vraag is: wie bepaalt de koers van Curaçao? De bond? De spelers? De sponsor? De lobby? De media? Of uiteindelijk het principe dat Curaçao zichzelf serieus moet nemen?

Als Curaçao anno 2026 nog steeds buigt zodra druk wordt uitgeoefend, dan moeten wij ophouden met grote woorden over autonomie. Dan moeten wij eerlijk toegeven dat de ketenen misschien niet langer om de polsen zitten, maar nog wel in het denken.

Curaçao verdient beter

Curaçao verdient beter. Onze spelers verdienen beter. Onze gemeenschap verdient beter. En onze geschiedenis verplicht ons tot beter. Wij mogen samenwerken met wie ons respecteert. Wij mogen leren van wie ons wil versterken. Wij mogen dankbaar zijn voor wie heeft bijgedragen aan onze successen. Maar wij mogen nooit doen alsof Curaçao onderdanig hoort te zijn.

Curaçao is geen gunst. Curaçao is geen project van een sponsor. Curaçao is geen voetnoot in het Nederlandse voetbalverhaal.

Curaçao is een volk met geschiedenis, waardigheid en recht op zelfbeschikking.

En precies daarom is de vraag gerechtvaardigd:

Is Curaçao anno 2026 nog steeds onderdanig? Of durven wij eindelijk te zeggen:

dank voor de hulp,
dank voor de bijdrage,
maar de waardigheid van Curaçao is niet te koop.