Liberia-Peters: koning moedig met koloniaal onderzoek, politiek moet nu handelen
WILLEMSTAD – Oud-premier van de Nederlandse Antillen Maria Liberia-Peters noemt het „erg moedig” dat koning Willem-Alexander zelf opdracht heeft gegeven tot onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in het koloniale verleden. Volgens haar ligt de verantwoordelijkheid nu bij regeringen en parlementen om aan de uitkomsten een vervolg te geven. Daarbij mag volgens haar het Caribisch deel van het Koninkrijk niet buiten beeld raken.
„Mijn eerste reactie is dat ik vind dat het erg moedig is geweest van koning Willem-Alexander om deze opdracht te geven”, zegt Liberia-Peters tegen Curaçao.nu. Volgens haar kon de koning vooraf voorzien dat het onderzoek geen „leuke roman” zou opleveren.
Willem-Alexander gaf eind 2022 opdracht voor het onafhankelijke onderzoek naar de rol van zijn familie in de koloniale geschiedenis. Meer dan zestig onderzoekers werkten eraan. Vrijdag werden vijf boeken gepresenteerd, die de periode vanaf het einde van de zestiende eeuw tot het heden bestrijken. Volgens hoofdonderzoeker Gert Oostindie steunden de Oranjes het kolonialisme eeuwenlang en profiteerden zij ervan. Hij concludeert dat het Huis Oranje-Nassau daarmee medeverantwoordelijkheid draagt voor die geschiedenis.
De koning noemde de bevindingen vrijdag „schrijnend en confronterend”. Hij zei dat het onderzoek hem raakt en benadrukte dat de onderzoekers volledig onafhankelijk hun werk moesten kunnen doen.
Politiek aan zet
Liberia-Peters vindt dat van de koning zelf niet kan worden verlangd dat hij nu politieke maatregelen voorschrijft. „De koning is onschendbaar. Hij kan nu niet naar de microfoon gaan en zeggen: ik vind dat dit moet gebeuren en dat moet gebeuren. Dat kan hij niet en dat mag hij niet.”
Dat sluit aan bij de staatsrechtelijke positie van de koning. Volgens artikel 42 van de Nederlandse Grondwet is de koning onschendbaar en zijn de ministers verantwoordelijk. De koning kan daardoor niet zelfstandig regeringsbeleid bepalen.
Liberia-Peters hoopt wel dat Willem-Alexander achter de schermen duidelijk maakt wat volgens hem het vervolg op het onderzoek zou moeten zijn. „Wat ik wel hoop, is dat hij de politiek nu zal overtuigen wat het inderdaad betekent: het punt achter de komma.”
Daarmee legt zij de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de politiek. „Het woord is aan de regering en de parlementen om daar inhoud aan te geven.”
Nederland mede gevormd door koloniaal verleden
Volgens Liberia-Peters moet daarbij niet alleen worden gekeken naar de rol van individuele leden van het koningshuis. Het onderzoek moet volgens haar ook aanleiding zijn om opnieuw te kijken naar de manier waarop de positie en het aanzien van Nederland door de eeuwen heen zijn gevormd.
„Uit het rapport blijkt het aanzien dat Nederland heeft ontwikkeld door de eeuwen heen. Dat aanzien is mede door het slavernijverleden tot stand gekomen”, zegt zij. Volgens haar betekent dat dat Nederland ook moet erkennen wat het land aan die koloniale periode heeft ontleend.
Liberia-Peters was tweemaal premier van de Nederlandse Antillen, van 1984 tot 1986 en opnieuw van 1988 tot 1994.
Caribisch gebied niet vergeten
Voor haar is vooral van belang wat er na de presentatie van het onderzoek gebeurt. Zij waarschuwt ervoor dat bij het vervolg opnieuw vooral vanuit Nederland wordt gekeken.
„We moeten niet uit het oog verliezen welke ontwikkelingen hier in het Caribisch gebied plaatsvinden”, zegt Liberia-Peters. „Dat wij niet buitengesloten worden.”
Daarmee maakt zij van de publicatie van het onderzoek geen eindpunt. De erkenning van de koloniale geschiedenis moet volgens haar worden gevolgd door politieke keuzes waarbij ook de voormalige Caribische koloniën en de huidige landen binnen het Koninkrijk worden betrokken.
