Zonnepanelen op je dak, maar straks niet meer welkom op het stroomnet?

WILLEMSTAD – De keuzes die Curaçao nu maakt over zijn toekomstige elektriciteitsvoorziening kunnen bepalen of burgers en bedrijven straks zelf een wezenlijke rol kunnen spelen in de productie en opslag van elektriciteit. Eco Capital Curaçao (EC2) waarschuwt dat het nieuwe Integrated Resource Plan onvoldoende duidelijkheid geeft over die gedistribueerde energie en vraagt de Staten daarom om een openbare hoorzitting voordat verdere besluiten worden genomen.

Het gaat daarmee volgens het bedrijf om meer dan de keuze hoeveel zonnepanelen, windmolens of nieuwe centrales Curaçao nodig heeft. De fundamentele vraag is hoe de elektriciteitsmarkt straks wordt ingericht en wie daarin elektriciteit mag produceren: voornamelijk grote centrale producenten of ook huishoudens, bedrijven, landbouwers en buurten met zonnepanelen en batterijen.

Het Integrated Resource Plan, opgesteld door adviesbureau DNV, moet richting geven aan de elektriciteitsvoorziening voor de komende jaren. Eco Capital was op 31 augustus aanwezig bij een presentatie over het plan. Het bedrijf zegt de noodzaak van een langetermijnplanning te onderschrijven, maar mist voldoende aandacht voor kleinschalige en decentraal opgewekte energie.

KADER | Wat is het Integrated Resource Plan?

Het Integrated Resource Plan (IRP) is het langetermijnplan voor de elektriciteitsvoorziening van Curaçao. Het moet antwoord geven op een kernvraag: hoe zorgt Curaçao de komende jaren voor voldoende, betrouwbare en betaalbare stroom, terwijl het aandeel duurzame energie groeit?

Het plan kijkt onder meer naar de toekomstige vraag naar elektriciteit, hoeveel productiecapaciteit nodig is en welke combinatie van bronnen daarvoor het meest geschikt is. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om traditionele centrales, windenergie, zonne-energie en opslag in batterijen. Ook de betrouwbaarheid van het netwerk en de mogelijkheid om nieuwe productie aan te sluiten spelen een rol.

Concessie wordt cruciale vraag

Een belangrijk knelpunt is volgens EC2 het concessiestelsel. Onduidelijk is volgens het bedrijf in hoeverre kleine producenten straks een vergunning of concessie nodig hebben om elektriciteit te produceren en eventueel gezamenlijk aan het netwerk te leveren.

Dat kan grote gevolgen hebben voor de ontwikkeling van zonnepanelen op woningen en bedrijfspanden. Ook projecten waarbij zonnepanelen worden gecombineerd met batterijen of waarbij meerdere gebruikers hun productie en opslag bundelen in een zogenoemde Virtual Power Plant kunnen afhankelijk worden van de manier waarop de concessieregels worden toegepast.

EC2 vreest dat een systeem dat vooral is ingericht op traditionele, centrale elektriciteitsproductie kleine producenten feitelijk buiten de markt kan houden. Daarmee zouden ook particuliere investeringen in nieuwe productiecapaciteit verloren kunnen gaan.

Het bedrijf noemt voorbeelden als zonnepanelen op landbouwgrond zonder dat de landbouwfunctie verdwijnt, lokale energieprojecten van buurten en gemeenschappen, installaties op ongebruikte terreinen en systemen waarbij honderden of duizenden kleine zonnepanelen en batterijen digitaal met elkaar worden verbonden.

Kader | Wat is een Virtual Power Plant?

Een Virtual Power Plant (VPP), of virtuele elektriciteitscentrale, is geen centrale op één plek. Het is een digitaal aangestuurd netwerk van veel kleine energiebronnen die samen functioneren alsof ze één grote elektriciteitscentrale zijn.

Dat kunnen bijvoorbeeld zonnepanelen op woningen, thuisbatterijen, zonnepanelen bij bedrijven, elektrische auto’s en kleine lokale energie-installaties zijn. Via software worden die bronnen aan elkaar gekoppeld en centraal aangestuurd.

Les uit 2015

Eco Capital wijst daarbij op de eigen ervaringen tussen 2012 en 2015. Het bedrijf ontwikkelde destijds bedrijfsmodellen voor zonne-energie en overlegde over de regulering daarvan. Volgens EC2 werd het bedrijf niet betrokken bij de uiteindelijke besluitvorming over de invoering van een vaste maandelijkse vergoeding voor eigenaren van zonnepanelen.

EC2 zegt niet dat zo’n vergoeding per definitie onjuist was. Een elektriciteitsbedrijf moet kosten voor netwerkcapaciteit en infrastructuur immers kunnen terugverdienen. De kritiek richt zich vooral op de manier waarop destijds een beleidswijziging werd ingevoerd zonder dat de gevolgen voor bestaande investeerders en de jonge zonne-energiemarkt volgens het bedrijf voldoende waren onderzocht.

Die ervaring moet volgens EC2 voorkomen dat Curaçao opnieuw een langetermijnbesluit neemt voordat duidelijk is wat dat betekent voor kleinere producenten.

Meer dan oplossing voor stroomstoringen

De discussie krijgt extra betekenis door de recente problemen met de elektriciteitsvoorziening. Politiek wordt juist gesproken over manieren waarop huishoudens en bedrijven zichzelf met zonnepanelen en batterijen minder afhankelijk kunnen maken van het netwerk.

Daarmee ontstaat een bredere energiepolitieke vraag. Burgers kunnen worden aangemoedigd om in zonnepanelen en opslag te investeren, maar die investeringen worden minder aantrekkelijk wanneer niet duidelijk is welke positie particuliere producenten straks binnen het elektriciteitssysteem krijgen.

EC2 wil daarom dat niet alleen wordt gekeken naar de vraag hoe Curaçao voldoende elektriciteit produceert, maar ook naar de vraag wie die elektriciteit mag produceren, onder welke voorwaarden en wie kan investeren in de energietransitie.

Hoorzitting

Het bedrijf vraagt het parlement om vóór 18 september een hoorzitting te organiseren en daarbij ook toezichthouder RAC uit te nodigen. EC2 wil dat de technische, economische en juridische gevolgen van het Integrated Resource Plan publiek worden besproken voordat de conclusies in beleid worden omgezet.