Curaçaose automobilist betaalt mee aan CRU, terwijl verliezen bij 2BAYS blijven oplopen

WILLEMSTAD – Een deel van de kosten die CRU maakt voor de brandstofvoorziening van Curaçao wordt via de gereguleerde brandstofprijzen terugbetaald. Tegelijkertijd heeft moederbedrijf 2BAYS sinds 2020 ruim 175 miljoen gulden aan verliezen van CRU in de eigen resultaten verwerkt. De financiële vordering van 2BAYS op zijn dochter is inmiddels opgelopen tot meer dan 300 miljoen gulden, waarvan het bedrijf vrijwel niets meer verwacht terug te krijgen.

Dat blijkt uit de jaarrekeningen van Refineria di Kòrsou, het huidige 2BAYS, over 2020 tot en met 2025. De stukken zijn deze maand door de overheid aan de Staten verstrekt.

CRU speelt sinds het vertrek van PdVSA een centrale rol bij het draaiend houden van essentiële onderdelen van de raffinaderij-infrastructuur en de brandstofvoorziening van Curaçao en Bonaire. Volgens de jaarrekeningen financiert 2BAYS de netto-uitgaven van CRU voor de zogenoemde B3-operatie. De kosten daarvan worden vervolgens via toeslagen in de gereguleerde brandstofprijzen teruggehaald.

Daarmee is de financiële positie van CRU direct van publiek belang. Maar uit de stukken valt niet af te leiden hoeveel van de totale verliezen van CRU uiteindelijk via de brandstofprijs wordt betaald. De jaarrekeningen splitsen onvoldoende uit welk deel van de kosten samenhangt met B3, welk deel met beheer en behoud van de raffinaderij en welk deel met andere activiteiten.

Wat is CRU?

Curaçao Refinery Utilities (CRU) is een honderd procent-dochter van 2BAYS en werd oorspronkelijk opgericht om de nutsvoorzieningen van de raffinaderij te beheren. Het bedrijf is verantwoordelijk voor de levering van onder meer elektriciteit, stoom, water en perslucht vanuit de B.O.O.-centrale, de nutsinstallatie op het Isla-terrein. 2BAYS blijft juridisch eigenaar van die installatie.

Sinds het vertrek van PdVSA heeft CRU een veel bredere rol gekregen. Vanaf 2020 beheert het bedrijf namens 2BAYS delen van de raffinaderij en voert het de zogenoemde B3-operatie uit. Die is gericht op het veiligstellen van de brandstofvoorziening van Curaçao en Bonaire. Daarbij gaat het onder meer om het operationeel houden van terminals, opslagtanks, pijpleidingen en andere essentiële infrastructuur, plus onderhoud en veiligheidswerkzaamheden op het terrein.

De jaarrekeningen beschrijven CRU daarnaast als partij die logistieke diensten uitvoert voor de brandstofvoorziening en kosten maakt voor beheer en behoud van de raffinaderij. 2BAYS financiert die netto-uitgaven voor, terwijl de operationele kosten van de B3-operatie volgens de jaarrekeningen via de gereguleerde brandstofprijzen aan de Curaçaose gemeenschap worden doorberekend.

Kort gezegd: CRU houdt de essentiële nuts- en brandstofinfrastructuur op de Isla draaiend, ook nu de raffinaderij zelf niet regulier produceert.

Zes jaar verlies

Wat wel precies uit de stukken is te reconstrueren, is hoeveel verlies CRU jaarlijks maakt en hoeveel daarvan in de resultaten van 2BAYS terechtkomt.

In 2020 ging het om bijna 49 miljoen gulden, in 2021 om ruim 34 miljoen, in 2022 om 13 miljoen, in 2023 om 22,5 miljoen, in 2024 om 33,7 miljoen en vorig jaar om opnieuw 23,2 miljoen.

Bij elkaar heeft 2BAYS in zes jaar tijd ongeveer 175,5 miljoen gulden aan verliezen van CRU in de eigen resultaten verwerkt. In de recentste jaarrekeningen staat expliciet dat die verliezen volledig door 2BAYS worden gedragen.

Dat betekent niet dat de Curaçaose consument via de brandstofprijs ook die volledige 175,5 miljoen heeft betaald. Daarvoor bieden de jaarrekeningen onvoldoende informatie.

Dat CRU verliesgevend is, betekent ook niet dat de brandstofvoorziening op Curaçao direct in gevaar is. 2BAYS financiert de tekorten en de operationele kosten van de B3-brandstofoperatie worden via de gereguleerde brandstofprijzen teruggehaald.

De cijfers laten wel zien dat de brandstofvoorziening financieel steunt op een dochter die zichzelf niet kan bedruipen en op voortdurende financiering door moederbedrijf 2BAYS.

300 miljoen tegoed van eigen dochter

2BAYS schiet al jaren geld voor aan CRU. Daardoor is de schuld van CRU aan het moederbedrijf steeds verder opgelopen.

Eind 2019 had 2BAYS al ruim 104 miljoen gulden van CRU tegoed. Eind 2020 was dat bijna 180 miljoen. Daarna liep het bedrag verder op tot ruim 300 miljoen gulden eind 2025.

Sinds eind 2019 is die schuld dus met bijna 200 miljoen gulden gegroeid.

Dat bedrag is niet hetzelfde als de jaarlijkse verliezen van CRU. In deze onderlinge rekening zitten ook andere betalingen en financiële transacties tussen beide bedrijven. Je kunt de schuld van 300 miljoen en de opgetelde verliezen daarom niet bij elkaar optellen.

Vrijwel niets meer terugverwacht

Van de ruim 300 miljoen gulden die CRU aan 2BAYS verschuldigd is, verwacht 2BAYS vrijwel niets meer terug te krijgen.

Het moederbedrijf heeft daarom bijna het hele bedrag als waarschijnlijk oninbaar aangemerkt. Op de balans blijft nog maar ongeveer 468.000 gulden over als bedrag waarvan terugbetaling wordt verwacht.

2BAYS legt zelf uit waarom: CRU maakt verlies en kan volgens het bedrijf niet aan al zijn financiële verplichtingen voldoen.

De schuld van ruim 300 miljoen verdwijnt daarmee niet. CRU is het bedrag juridisch nog steeds verschuldigd. Maar voor de eigen boekhouding gaat 2BAYS er vrijwel volledig van uit dat het geld niet meer terugkomt.

Constructie sinds vertrek PdVSA

De cijfers geven daarmee inzicht in de financiële constructie die na het vertrek van PdVSA is ontstaan.

CRU voert essentiële werkzaamheden uit en maakt daarbij structureel verlies. 2BAYS financiert de tekorten, verwerkt de verliezen in de eigen resultaten en ziet tegelijkertijd de vordering op de dochter steeds verder oplopen. Voor het deel van de werkzaamheden dat onder de B3-operatie valt, worden kosten via de gereguleerde brandstofprijzen aan de gemeenschap doorberekend.

Hoe de totale rekening uiteindelijk wordt verdeeld tussen brandstofconsumenten, 2BAYS en mogelijk het Land, is op basis van de jaarrekeningen niet vast te stellen.

Dat is juist de belangrijkste publieke vraag die de stukken oproepen: welk deel van de structurele verliezen van CRU hangt rechtstreeks samen met de brandstofvoorziening, welk deel wordt via de pomp terugbetaald en welk deel blijft uiteindelijk achter bij het staatsbedrijf?

Winst bij 2BAYS verandert dat beeld niet

2BAYS als geheel leed overigens niet ieder jaar verlies. Dankzij onder meer de verkoop van oude olievoorraden, rente-inkomsten en beleggingen maakte het staatsbedrijf in 2021, 2022 en 2023 winst.

In 2024 leed 2BAYS ruim 31 miljoen gulden verlies. Over 2025 werd weer een winst van ruim 5 miljoen gemeld.

Die winst verandert echter niets aan de ontwikkeling bij CRU zelf. De dochter blijft verliesgevend en 2BAYS waardeert de inmiddels ruim 300 miljoen gulden grote onderlinge vordering praktisch op nul.