WILLEMSTAD - Docenten in het middelbaar beroepsonderwijs in Nederland ervaren meer spanningen naarmate ze beter getraind zijn in multiculturalistisch onderwijs. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van de Curaçaoënaar Kennedy Tielman, die zijn proefschrift vorig jaar in Wageningen verdedigde en deze week presenteerde aan gouverneur Lucille George-Wout. “Hoewel meer kennis helpt om spanningen te verminderen, leidt een toename in vaardigheden en training juist tot meer onzekerheid in de klas”, aldus Tielman.
Tielman, geboren op Curaçao, richtte zich op de multiculturalistische competenties van docenten en de culturele spanningen die zij ervaren in het senior secundair beroepsonderwijs. Daarvoor analyseerde hij de ervaringen van 900 docenten van twintig verschillende scholen in Nederland, waar minstens 60 procent van de leerlingen een migratieachtergrond heeft.
Ongeveer de helft van de docenten gaf aan soms waardegebonden spanningen te ervaren, terwijl dertien procent dit regelmatig voelde. Er was een duidelijk verband tussen kennis en spanning: hoe meer multiculturele kennis een docent had, hoe relaxter hij of zij zich voelde. Als een docent bijvoorbeeld begrijpt dat een leerling geen oogcontact maakt vanwege culturele redenen, kan hij of zij dit beter plaatsen en voelt daardoor minder spanning. Tielman pleit er daarom voor dat lerarenopleidingen meer aandacht besteden aan multiculturele kennis.
Een andere bevinding was dat docenten die hun eigen multiculturele vaardigheden hoger inschatten, juist meer spanningen rapporteerden. Dit lijkt paradoxaal, maar volgens Tielman herkennen deze docenten sneller spanningsvelden en krijgen ze vaker de ‘moeilijke’ klassen toegewezen.
Hij benadrukt dat vrijwel alle docenten met de beste intenties voor de klas staan en dat ze weinig verkeerd doen. Toch zijn er verbeterpunten. Naast multiculturele kennis ziet hij een open, onderzoekende houding als essentieel. Dit betekent niet dat docenten geen grenzen moeten stellen, maar wel dat ze in gesprek gaan met studenten en nieuwsgierig zijn naar hun beweegredenen. Docenten die bereid zijn gedrag vanuit verschillende perspectieven te bekijken, ervaren minder spanning.
Bekroond
Zijn onderzoek is niet onopgemerkt gebleven. Een van de artikelen uit zijn promotieproject werd bekroond als het meest gedownloade wetenschappelijke artikel in zijn vakgebied. Ook worden zijn bevindingen inmiddels gebruikt bij het opstellen van beleid en wetgeving over omgaan met diversiteit in het beroepsonderwijs.
Tielman werkt momenteel als docent en onderzoeker aan de Fontys Hogeschool in Tilburg. Hij geeft regelmatig lezingen en trainingen aan scholen en universiteiten over hoe docenten kunnen omgaan met de uitdagingen van multiculturalisme in het onderwijs.
