WILLEMSTAD – De Koningin Emmabrug wordt zondagochtend om 06.00 uur losgemaakt en naar de werkplaats van Curaçao Ports Authority gesleept. Daar begint een ingrijpende renovatie van de ruim 130 jaar oude verbinding tussen Punda en Otrobanda. De bekende bedieningscabine krijgt een nieuwe elektrische motorponton, alle bekabeling wordt vervangen en ook de verlichting, besturing en beveiliging worden vernieuwd. De brug blijft naar verwachting bijna twee maanden buiten gebruik.
Het wegslepen van de brug markeert het begin van de grootste technische ingreep aan de Pontjesbrug in twintig jaar. Als zij terugkeert, moet de ‘Swinging Old Lady’ vrijwel geruisloos en zonder directe uitstoot kunnen openen en sluiten.
Het karakteristieke uiterlijk blijft daarbij behouden. De vernieuwing vindt vooral plaats in en onder de brug: in de aandrijving, de elektrische installatie, de bekabeling en de bedieningssystemen.
Volgens PR-manager Sau Bridgewater-Chong van Curaçao Ports Authority wordt de brug zondag eerst uit de Sint Annabaai gehaald en vervolgens naar de werkplaats gesleept. Daar wordt zij voorbereid op de komst van de nieuwe elektrische aandrijving.
De werkzaamheden duren naar verwachting ongeveer twee maanden. CPA heeft eerder aangekondigd dat de brug van zondag 2 augustus tot en met vrijdag 25 september buiten gebruik blijft. De planning is erop gericht de verbinding rond het einde van september, uiterlijk omstreeks 1 oktober, weer beschikbaar te hebben.
Nieuwe ponton uit Nederland
Het belangrijkste nieuwe onderdeel is deze week met het vrachtschip IJzerborg op Curaçao aangekomen. Het gaat om een speciaal gebouwde motorponton met daarop een nieuwe bedieningscabine.
Vrijdagochtend is de ponton vanaf het schip in het water gezet. Daarna is hij naar de werkplaats van CPA gebracht, waar de voorbereidingen voor de installatie zijn begonnen.
De motorponton vormt straks opnieuw het bewegende uiteinde van de brug. Vanaf deze positie wordt de complete brug zijwaarts langs de kade gedraaid wanneer een schip de haven van Willemstad moet binnenvaren of verlaten.
Het nieuwe systeem moet niet alleen schoner, maar ook bedrijfszekerder worden. Voor de brug, die dagelijks door duizenden inwoners, werknemers en bezoekers wordt gebruikt en regelmatig moet openen voor de scheepvaart, is betrouwbaarheid van groot belang.
Complete bekabeling vervangen
De operatie bestaat uit meer dan het verwisselen van één ponton. De bekabeling over de volledige lengte van de brug wordt vervangen of aangepast aan het nieuwe elektrische systeem.
Royal Van der Leun is verantwoordelijk voor de complete elektrische installatie van de motorponton. Ook wordt aan de wal een nieuwe hoofdverdeelkast geplaatst.
Langs de brug komen nieuwe kabels voor de aandrijving, besturing, verlichting en overige technische voorzieningen. Verder wordt een camerasysteem geïnstalleerd en wordt een deel van de bestaande brugverlichting vernieuwd.
Daarvoor moet een groot deel van de infrastructuur onder het houten loopdek worden opengelegd. De nieuwe motorponton moet vervolgens technisch en constructief op de bestaande brug worden aangesloten.
Na de montage volgen controles en testen. De brug moet niet alleen probleemloos kunnen openen en sluiten, maar ook veilig blijven functioneren bij wind, stroming en het intensieve gebruik in de haven.
Jaren van voorbereiding
Aan de installatie ging een lang traject vooraf. Volgens het Nederlandse maritieme adviesbureau Ferry Easy begonnen de eerste onderzoeken naar elektrificatie al in 2019.
Daarna volgden consultancy, engineering, aanbesteding, bouw en tests. Ferry Easy onderzocht in opdracht van CPA, samen met Royal Van der Leun, hoe de historische brug elektrisch kon worden aangedreven zonder haar karakteristieke uiterlijk aan te tasten.
Holland Shipyards Group kreeg uiteindelijk de opdracht voor de renovatie en elektrificatie. De motorponton werd in Nederland gebouwd en getest. Voor vertrek naar Curaçao was de installatie nog te zien tijdens de Havendag in Werkendam.
Het project combineert daarmee Nederlandse maritieme techniek met een Curaçaos monument dat in het hart van Willemstad dagelijks een praktische functie vervult.
Waarom juist nu?
CPA heeft bewust gekozen voor augustus en september. Volgens Bridgewater-Chong is dit voor Curaçao een relatief rustige periode in het cruiseseizoen.
De Pontjesbrug is niet alleen een verbinding voor inwoners, maar ook een belangrijke looproute voor cruisepassagiers tussen Otrobanda, de Riffort-zone en Punda. Een sluiting tijdens de drukke wintermaanden zou een grotere invloed hebben op de binnenstad en het toerisme.
Veel meer dan een toeristische attractie
Voor bezoekers is de Pontjesbrug een van de bekendste beelden van Curaçao. Voor inwoners is zij vooral een dagelijkse verbinding.
De brug verbindt twee historische stadsdelen die fysiek slechts enkele honderden meters van elkaar liggen, maar zonder de voetgangersverbinding veel verder van elkaar verwijderd zijn. De Koningin Julianabrug is bestemd voor gemotoriseerd verkeer en vormt voor voetgangers geen alternatief.
De veerboten worden normaal ingezet wanneer de Emmabrug voor de scheepvaart is geopend. Tijdens de renovatie worden zij bijna twee maanden de belangrijkste directe verbinding tussen Punda en Otrobanda.
De sluiting raakt daarmee werknemers, winkelend publiek, scholieren, bewoners en ondernemers aan beide kanten van de baai. Voor bedrijven in de binnenstad is het belangrijk dat de veerverbinding zichtbaar, frequent en betrouwbaar blijft.
De brug is bovendien een onderdeel van het dagelijks ritme van Willemstad. Soms gaat zij maar kort open voor een sleepboot of klein vaartuig. Bij grotere schepen kan de verbinding langer onderbroken zijn. Wie aan de verkeerde kant staat, neemt het pontje – of wacht tot de oude dame weer terugzwaait.
Gebouwd in 1888
De eerste Koningin Emmabrug werd in 1888 geopend. De Amerikaanse ondernemer Leonard Burlington Smith liet de drijvende brug bouwen om Punda en Otrobanda rechtstreeks met elkaar te verbinden.
Tot die tijd werden mensen met kleine vaartuigen over de Sint Annabaai gebracht. Al in 1868 zouden dagelijks ongeveer vierduizend mensen de baai op die manier zijn overgestoken.
De brug werd genoemd naar koningin Emma, de tweede echtgenote van koning Willem III. De constructie was bijzonder: een loopbrug die rustte op drijvende pontons en bij scheepvaartverkeer als een deur naar de kant kon draaien.
De brug was aanvankelijk niet voor iedereen gratis. Tussen 1901 en 1934 werd tol geheven. Volgens de bekende overlevering hoefden mensen zonder schoenen niet te betalen. Wie wel schoenen bezat maar de tol wilde vermijden, kon ze daarom uittrekken voordat hij de brug overstak.
De Pontjesbrug werd in de loop van haar bestaan verschillende keren grondig vernieuwd, onder meer in 1939, in de jaren zestig, in de jaren tachtig en opnieuw in 2005 en 2006. De huidige operatie past in die traditie: de brug blijft herkenbaar, terwijl de techniek onder en achter het historische uiterlijk wordt vervangen.
Van verkeersbrug naar voetgangersbrug
De Emmabrug werd vroeger ook door voertuigen gebruikt. Dat veranderde na de opening van de Koningin Julianabrug in 1974. Het gemotoriseerde verkeer verhuisde naar de hoge brug en de Pontjesbrug werd voortaan hoofdzakelijk een voetgangersverbinding.
Daarmee veranderde ook haar betekenis. Zij bleef een essentieel onderdeel van de infrastructuur, maar groeide tegelijk uit tot een symbool van Willemstad.
De brug, de Handelskade, de toegang tot de Sint Annabaai en de bebouwing van Punda en Otrobanda vormen samen een van de herkenbaarste stadsgezichten van het Caribisch gebied. De Pontjesbrug ligt midden in de historische binnenstad, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
De bijnaam ‘Swinging Old Lady’ verwijst naar de manier waarop de brug opendraait. Op Curaçao wordt zij meestal eenvoudiger aangeduid als de Pontjesbrug of Brùg di Ponton.
Als alles volgens planning verloopt, keert de Swinging Old Lady eind september terug – uiterlijk rond 1 oktober. Van buiten nog altijd de brug die Curaçao kent, maar van binnen stiller, schoner en grotendeels vernieuwd.
