WILLEMSTAD - Bijna tien maanden nadat landsontvanger Alfonso Trona uit zijn functie werd gehaald, ontbreekt nog altijd duidelijkheid over het onderzoek tegen hem. In deze opiniebijdrage stelt Shané Hoetjes dat niet de schuldvraag rond Trona centraal staat, maar het langdurige stilzwijgen van overheid en justitie — en de gevolgen daarvan voor het vertrouwen van burgers in de rechtsstaat.
Door | Shané Hoetjes
Bijna tien maanden geleden werd landsontvanger Alfonso Trona uit zijn functie gehaald. Inmiddels stapt hij zelf naar de rechter, omdat hij nog altijd niet weet wat hem precies wordt verweten, wie het onderzoek uitvoert en wanneer er duidelijkheid komt.
Of Trona uiteindelijk schuldig of onschuldig blijkt, is niet de kern van het probleem. Dat is aan een onafhankelijk onderzoek en uiteindelijk aan de rechter.
De echte vraag is: hoe kan een rechtsstaat accepteren dat zowel de betrokkene als de bevolking na al die maanden nog steeds in onzekerheid verkeren?
Wat is de status?
Een overheid hoeft niet alle details van een lopend onderzoek openbaar te maken. Maar zij heeft wél de verantwoordelijkheid om uit te leggen wat de status is, welke procedure wordt gevolgd en waarom een zaak zo lang duurt. Juist wanneer het gaat om iemand die jarenlang verantwoordelijk was voor de inning van belastinggelden, geld waarmee het onderwijs, de zorg en de veiligheid worden betaald, is transparantie geen luxe, maar een plicht.
Elke maand zonder uitleg vergroot de ruimte voor speculatie. Niet omdat mensen willen roddelen, maar omdat een overheid die zwijgt het verhaal aan anderen overlaat. Dit geld voor zoveel zaken op het eiland die nog altijd grote vraagtekens hebben en nooit antwoord hebben gekregen.
Wie de reacties onder nieuwsberichten over deze zaak leest, ziet niet alleen frustratie. Je ziet iets veel ernstigers: een bevolking die het vertrouwen in haar instituties steeds verder verliest.
Dictatoriale overheid
De één noemt de overheid dictatoriaal. De ander vraagt zich af waarom iemand bijna tien maanden thuis kan zitten zonder duidelijkheid. Weer een ander verwijt het Openbaar Ministerie traagheid of selectiviteit. Sommigen geloven dat de waarheid nooit boven tafel zal komen. Anderen denken dat het dossier uiteindelijk in een lade verdwijnt, zoals volgens hen wel vaker gebeurt.
Of al die meningen juist zijn, is niet het punt.
Het feit dát zoveel mensen ze uitspreken, is het echte probleem.
Want vertrouwen verdwijnt niet van de ene op de andere dag. Dat verdwijnt wanneer mensen keer op keer het gevoel krijgen dat belangrijke dossiers eindeloos blijven liggen, dat antwoorden uitblijven en dat niemand nog uitlegt wat er gebeurt.
Juist daarom is transparantie geen luxe, maar een noodzaak.
Ik schrijf dit als kind van Curaçao. Ik ben opgegroeid op een eiland waar mensen elkaar kennen, waar solidariteit vanzelfsprekend kan zijn, maar waar ik ook heb gezien hoe snel mensen leren te zwijgen. Niet omdat zij niets te zeggen hebben, maar omdat zij bang zijn voor de gevolgen. Bang dat kritiek gevolgen heeft voor hun baan, hun onderneming of hun toekomst.
Misschien is dat waarom ik mij als lid van de diaspora wel vrij voel om mijn stem te laten horen. Ik hoef niet bang te zijn dat mijn werk, mijn onderneming of mijn toekomst afhankelijk zijn van mijn mening. Veel mensen op Curaçao hebben die vrijheid niet. Dat is een pijnlijke constatering voor een democratische samenleving.
Ook wij als samenleving moeten naar onszelf durven kijken.
Zo is het nu eenmaal
Te vaak halen we onze schouders op. Te vaak zeggen we: "Asina e ta." Zo is het nu eenmaal. Te vaak accepteren we dat antwoorden uitblijven, totdat het volgende schandaal zich aandient. Maar zolang met dat blijft accepteren, verandert er niets.
Vermoedelijk is dit dan ook een van de grootste reden waarom zoveel mensen uit de Curaçaose diaspora het vertrouwen verliezen en niet terugkomen. Zij kijken met pijn naar een eiland waar zoveel talent, ondernemerschap en potentie aanwezig zijn, maar waar transparantie en bestuurlijke verantwoordelijkheid te vaak achterblijven.
Velen zouden graag terugkeren, investeren en bijdragen aan de toekomst van hun eiland. Maar vertrouwen bouw je niet met verkiezingsbeloften of mooie toespraken. Vertrouwen bouw je met openheid, integriteit en verantwoordelijkheid.
Wat geeft de overheid deze jongeren mee?
Dat je beter kunt zwijgen dan vragen stellen? Dat macht belangrijker is dan verantwoording? Dat gevoelige dossiers vanzelf verdwijnen wanneer er lang genoeg over wordt gezwegen?
Is dát het Curaçao dat wij willen nalaten?
Wij vragen ons vervolgens af waarom zoveel jonge mensen hun toekomst zoeken in Nederland, de Verenigde Staten of elders. Misschien omdat zij verlangen naar een samenleving waarin regels voor iedereen gelden, waarin integriteit wordt beloond en waarin overheden begrijpen dat verantwoording geen gunst is, maar een plicht.
Juist daarom mogen wij het zwijgen niet normaal gaan vinden.
Stilte en waarheid
Corruptie is niet alleen het aannemen van steekpenningen. Corruptie begint ook waar stilte belangrijker wordt dan waarheid, waar macht belangrijker wordt dan verantwoording en waar de burger niet langer weet wie hij nog kan vertrouwen.
Een rechtsstaat leeft niet alleen van wetten. Zij leeft van vertrouwen. Dat vertrouwen ontstaat wanneer burgers zien dat regels voor iedereen gelden, dat onderzoeken zorgvuldig én voortvarend worden uitgevoerd en dat de overheid rekenschap aflegt over haar handelen.
Dit opiniestuk is geen veroordeling van personen. Het is een oproep. Naar ieder die zich betrokken voelt bij de eilanden.
Aan de regering: communiceer open en neem de bevolking serieus. Aan justitie en alle verantwoordelijke instanties: handel zorgvuldig, maar ook voortvarend. Aan het parlement: blijf uw controlerende taak vervullen en accepteer NIET MEER dat belangrijke dossiers eindeloos blijven liggen.
En aan de bevolking: blijf vragen stellen! Niet uit sensatie of politieke voorkeur, maar omdat transparantie geen gunst is die de overheid verleent. Transparantie is een recht van iedere burger.
Ik schrijf dit niet omdat ik tegen Curaçao ben. Ik schrijf dit juist omdat ik van Curaçao houd. Omdat ik geloof dat ons eiland beter kan. Omdat ik geloof dat onze kinderen een overheid verdienen die het goede voorbeeld geeft.
En omdat ik geloof dat echte liefde voor je land niet betekent dat je zwijgt wanneer het misgaat, maar dat je de moed hebt om op te staan en te zeggen:
Genoeg. Ta basta awo.
De bevolking heeft recht op waarheid. Recht op transparantie. En recht op een overheid die rekenschap aflegt. Niet over tien maanden. Niet over tien jaar.
Maar nu.
