Verloren authenticiteit - Curaçao op een kruispunt: hoe kunnen we groeien zonder onze ziel te verliezen?

Curaçao groeit, maar tegen welke prijs? In deze opiniebijdrage waarschuwt Derek Durgaram dat de snelle ontwikkeling van hotels, resorts en vastgoed het authentieke karakter van het eiland onder druk zet. Hij pleit niet tegen economische groei, maar voor een langetermijnvisie waarin natuur, publieke ruimte, lokale identiteit en leefbaarheid net zo zwaar wegen als investeringen en toeristische expansie.

Door | Derek Durgeram

Een plek die bescherming verdient

Iedere Curaçaoënaar kent wel een plek die iets voor hem of haar betekent. Een rustige baai waar je hebt leren zwemmen, een ruige kustlijn waar de zonsondergang altijd spectaculair is, een uitkijkpunt over de Caribische Zee of een verborgen strand dat alleen via een onverharde weg bereikbaar is.

Die plekken zijn meer dan mooie landschappen. Ze maken deel uit van ons collectieve geheugen en onze identiteit. Toch keren we steeds vaker terug naar vertrouwde plekken om daar bouwhekken, zwaar materieel of een nieuw ontwikkelingsproject aan te treffen.

Dat roept een ongemakkelijke vraag op: wat voor Curaçao zijn we aan het creëren? En zullen toekomstige generaties het eiland dat wij vandaag kennen nog herkennen?

Groei, maar tegen welke prijs?

Curaçao maakt economisch een opleving door. Het toerisme groeit, buitenlandse investeringen nemen toe en op verschillende plekken verschijnen nieuwe hotels, appartementen en resorts.

Na jaren van economische uitdagingen is dat hernieuwde vertrouwen welkom. Investeringen creëren banen, stimuleren bedrijven en leveren de overheid inkomsten op.

Dit is dan ook geen pleidooi tegen ontwikkeling of toerisme. De discussie gaat over balans. Economische vooruitgang zou Curaçao moeten versterken, niet stap voor stap de kwaliteiten vervangen die het eiland uniek maken.

Wat is authentiek Curaçao?

De discussie zou daarom moeten beginnen bij de vraag wat we onder authenticiteit verstaan.

Authenticiteit is meer dan een marketingterm uit toeristische campagnes. Het is wat inwoners en bezoekers daadwerkelijk ervaren: onze kleurrijke architectuur, ruige kustlijnen, natuurlijke baaien, stranden, uitzichtpunten, lokale wijken en het gevoel dat Curaçao nog altijd herkenbaar van zijn eigen mensen is.

Veel van die kwaliteiten zijn niet reproduceerbaar.

Een kustlijn die permanent wordt veranderd, een heuvel die wordt afgegraven of een openbaar strand dat geleidelijk minder toegankelijk wordt, laat zich niet eenvoudig herstellen. Sommige ingrepen zijn onomkeerbaar.

Juist daarom verdient de voortdurende belangstelling van ontwikkelaars voor waardevolle kustgebieden en heuvels een bredere maatschappelijke discussie.

De verborgen kosten van succes

Dat verklaart wellicht waarom veel inwoners gemengde gevoelens hebben bij de snelle transformatie van het eiland.

De zorgen zijn niet alleen ecologisch, maar ook sociaal en cultureel. Op populaire toeristische bestemmingen kan snelle groei gepaard gaan met stijgende huizenprijzen, druk op infrastructuur, minder publieke toegang tot recreatiegebieden en het gevoel bij inwoners dat zij steeds minder greep hebben op hun eigen leefomgeving.

Curaçao is niet immuun voor dergelijke ontwikkelingen.

Dat erkennen maakt iemand niet tegen economische groei. Het betekent dat we accepteren dat groei niet alleen opbrengsten, maar ook kosten kent.

Natuurlijk kapitaal

Een begrip dat daarbij meer aandacht verdient, is natuurlijk kapitaal.

We berekenen zorgvuldig investeringsbedragen, financiële rendementen en economische groeicijfers, maar vragen veel minder vaak welke economische, maatschappelijke en culturele waarde verloren gaat wanneer natuur en landschap worden aangetast.

Koraalriffen, mangroven, stranden, open kustgebieden en bijzondere landschappen zijn geen lege ruimtes die wachten op bebouwing. Ze dragen bij aan toerisme, recreatie, biodiversiteit en de kwaliteit van leven.

Wanneer zulke gebieden eenmaal verloren zijn gegaan, kan beton die waarde niet zomaar vervangen, ongeacht het economische rendement van een project op korte termijn.

Leren van andere bestemmingen

Andere toeristische bestemmingen zijn Curaçao voorgegaan.

Plaatsen als Barcelona, Mallorca, Ibiza, Aruba en andere Caribische eilanden hebben ervaren dat snelle toeristische en vastgoedontwikkeling ook kan leiden tot drukte, hogere kosten van levensonderhoud en maatschappelijke weerstand tegen verdere groei.

Op verschillende bestemmingen wordt daarom inmiddels gezocht naar strengere ruimtelijke regels, betere bescherming van natuur en manieren om toeristische groei te beheersen.

Curaçao heeft nog de mogelijkheid daarvan te leren, juist omdat een belangrijk deel van het authentieke karakter van het eiland behouden is gebleven.

Daarbij hoort ook de vraag voor wie economische groei uiteindelijk bedoeld is. Groei heeft pas werkelijk betekenis wanneer de opbrengsten breed in de samenleving terechtkomen en niet voornamelijk bij een beperkte groep investeerders.

Waar is de langetermijnvisie?

De grotere vraag gaat daarom niet over één specifiek project. Het gaat over visie.

Wat is het ruimtelijke langetermijnplan van Curaçao?

Welke kustgebieden willen we grotendeels onaangetast laten? Welke landschappen verdienen permanente bescherming? Waar kan ontwikkeling met hogere dichtheid plaatsvinden en waar moet juist terughoudend worden gebouwd?

Hoe brengen we toerisme, woningbouw, recreatie, natuurbehoud en leefbaarheid met elkaar in balans?

Welke grenzen stellen we aan de hoogte en omvang van nieuwe gebouwen? Kiezen we vooral voor grootschalige projecten of creëren we ook ruimte voor kleinere, lokaal gedragen ontwikkelingen?

Een land zonder duidelijke langetermijnvisie dreigt uiteindelijk de optelsom te worden van afzonderlijke investeringsbeslissingen.

Dat is geen strategische ruimtelijke planning. Dan reageren we op het ene project na het andere, zonder voldoende te kijken naar het gezamenlijke effect van al die besluiten op het Curaçao van morgen.

Kwaliteit boven kwantiteit

Economische groei en natuurbehoud hoeven geen tegenpolen te zijn.

Curaçao kan kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit.

In plaats van ons uitsluitend te richten op steeds meer bezoekers, kunnen we sterker inzetten op reizigers die meer lokaal besteden en waarde hechten aan cultuur, natuur en authentieke ervaringen.

Boutiquehotels, duurzame accommodaties, zorgvuldige herontwikkeling binnen bestaande stedelijke gebieden en betere bescherming van openbare kustgebieden kunnen economische waarde creëren zonder dat daarvoor telkens nieuwe stukken landschap hoeven te verdwijnen.

Voorwaarde is wel dat een groter deel van de gegenereerde welvaart binnen de Curaçaose economie blijft circuleren en kansen creëert voor inwoners en lokale bedrijven.

Het opnieuw definiëren van ons toeristisch product betekent ook dat we kritisch moeten kijken naar massatoerisme en naar onze sterke economische afhankelijkheid van één sector.

Duidelijke regels, consequente handhaving en betekenisvolle inspraak kunnen ervoor zorgen dat nieuwe ontwikkelingen niet alleen investeerders dienen, maar ook de gemeenschap.

Daarbij moeten we bovendien blijven kijken door de ogen van bezoekers. Hoe ervaren zij Curaçao wanneer hoogbouw, verkeersdrukte, wachttijden en volle stranden steeds dominanter worden?

Voorbij het punt van geen terugkeer

Ik pretendeer niet alle antwoorden te hebben. Waarschijnlijk heb ik meer vragen dan conclusies.

Mijn bedoeling is vooral om een bredere discussie op gang te brengen voordat beslissingen onomkeerbaar worden.

Veel zaken kunnen later worden aangepast, verbeterd of opnieuw ontworpen. Maar natuurlijke landschappen en gemeenschappen hebben een unieke waarde die zich niet eenvoudig laat reconstrueren.

Wanneer een heuvel eenmaal is afgegraven, een natuurlijke baai permanent is veranderd of een plek met culturele betekenis verloren gaat, krijgen we die niet meer terug.

Daarom moeten we zorgvuldig nadenken voordat opnieuw een grootschalig project wordt goedgekeurd.

De toekomst die we willen

Dit artikel is niet geschreven om vooruitgang tegen te houden, maar uit betrokkenheid bij Curaçao en bezorgdheid over de toekomst van het eiland.

De grootste kracht van Curaçao is nooit geweest hoeveel hotels we kunnen bouwen of hoeveel appartementen we kunnen verkopen.

Onze kracht ligt in ons landschap, onze cultuur, onze eigenheid en het bijzondere gevoel van verbondenheid met een plek dat niet eenvoudig elders in het Caribisch gebied kan worden gekopieerd.

Welvaart en behoud hoeven niet met elkaar te concurreren.

Juist het beschermen van identiteit en natuur is ook een investering in de economische toekomst van Curaçao. Bezoekers komen uiteindelijk niet alleen voor een hotelkamer of een appartement, maar voor de ervaring van een plek die ergens anders niet bestaat.

Misschien is daarom niet langer de belangrijkste vraag hoeveel we nog kunnen bouwen.

De belangrijkste vraag is hoeveel van Curaçao we willen dat toekomstige generaties nog herkennen.