Studie: klimaatschok of toerismecrisis kan leiden tot leegstand op Curaçao
WILLEMSTAD – Een zware klimaatschok of een sterke terugval van het toerisme kan de ruimtelijke ontwikkeling van Curaçao ingrijpend veranderen. In beide scenario’s ontstaat volgens een nieuw onderzoek stedelijke leegstand en gedeeltelijke verlatenheid van bebouwd gebied. Bij klimaatschade verschuift ontwikkeling vooral landinwaarts en naar hoger gelegen gebieden, terwijl een toerismecrisis kan leiden tot verspreide leegstand in Groot-Willemstad.
Dat blijkt uit een preprint van onderzoekers Rex Steward, Pierre Chopin en Peter Verburg van de Vrije Universiteit Amsterdam en het Zwitserse onderzoeksinstituut WSL. Het onderzoek is nog niet door andere wetenschappers beoordeeld.
De onderzoekers keken niet naar wat zij verwachten dat daadwerkelijk gaat gebeuren, maar naar twee mogelijke schokscenario’s voor de periode 2050 tot 2075. Het eerste scenario gaat uit van een combinatie van hogere temperaturen, droogte en extreem weer. Het tweede veronderstelt een scherpe terugval van het toerisme door wereldwijde economische problemen en minder reisverkeer.
Voor het onderzoek namen 25 vertegenwoordigers uit onder meer overheid, ruimtelijke planning, toerisme, landbouw en natuurbeheer deel aan een workshop. Daarna werden vijftien deskundigen uitgebreider geïnterviewd. Hun verwachtingen werden verwerkt in een ruimtelijk model voor Curaçao.
Bebouwing trekt landinwaarts
In het klimaatscenario worden vooral laaggelegen en overstromingsgevoelige gebieden kwetsbaar. Het model laat zien dat delen daarvan worden verlaten, terwijl nieuwe bebouwing vooral op hoger gelegen locaties ontstaat.
Ook toeristische ontwikkeling verschuift in dat scenario meer landinwaarts. Volgens de onderzoekers ontstaat daardoor geen volledige terugtrekking uit kustgebieden, maar een gedeeltelijke verplaatsing van bebouwing en functies.
Tegelijkertijd groeit de behoefte aan lokale voedselproductie. Landbouw breidt zich uit binnen bestaande stedelijke gebieden en op nieuwe locaties. Dat kan volgens het model extra druk zetten op natuur en begroeid terrein, omdat meer ruimte nodig is voor landbouw en verplaatste bebouwing.
Leegstand bij instorten toerisme
Het tweede scenario laat een ander beeld zien. Wanneer het toerisme sterk terugvalt, ontstaat volgens de simulatie geen duidelijke verschuiving naar één nieuw gebied, maar een verspreid patroon van stedelijke krimp.
Vooral in Groot-Willemstad ontstaat dan volgens het model leegstand in een mozaïek van buurten. Sommige gebieden worden sterker geraakt dan andere. De onderzoekers koppelen dat aan een dalende vraag naar woningen als gevolg van minder economische activiteit.
Voormalige toeristische gebouwen kunnen in dat scenario andere functies krijgen. De onderzoekers noemen bijvoorbeeld kantoren voor nieuwe economische activiteiten of voorzieningen voor ouderenzorg.
Ook uit de gesprekken met deskundigen kwam het beeld naar voren dat een zware toerismecrisis tot sterke emigratie richting Europees Nederland kan leiden. Dat is geen afzonderlijke voorspelling van het model, maar een van de mogelijke reacties die deelnemers aan het onderzoek noemden.
Leegstand in beide scenario’s
Opvallend is dat leegstand in beide onderzochte toekomstscenario’s terugkeert. Bij de klimaatschok ontstaat die vooral doordat kwetsbare gebieden worden verlaten. Bij een toerismecrisis is de leegstand meer verspreid over de stad.
Volgens de onderzoekers laat dat zien dat toekomstige ruimtelijke veranderingen niet alleen uit nieuwbouw en verplaatsing hoeven te bestaan. Ook krimp en gedeeltelijke verlatenheid kunnen een belangrijke rol spelen bij grote economische of klimatologische schokken.
De onderzoekers benadrukken dat de simulaties geen voorspelling zijn. Het model is bedoeld om zichtbaar te maken hoe Curaçao zich ruimtelijk zou kunnen aanpassen wanneer omstandigheden sterk veranderen, zodat dergelijke scenario’s eerder kunnen worden meegenomen in ruimtelijke planning.
