Marine en seks: hoe Campo Alegre jongeren tot ‘echte mannen’ moest maken

WILLEMSTAD – Een bezoek aan Campo Alegre functioneerde voor sommige jonge Nederlandse marinemannen op Curaçao als een soort overgangsritueel naar volwassenheid. Oudere collega’s namen nieuwkomers mee naar het bordeel en spoorden hen aan seks te hebben met een van de vrouwen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Universiteit van Amsterdam naar seksualiteit, risico en mannelijkheid binnen de Nederlandse marine op Curaçao.

De studie Doing sexual risk in the Dutch Navy in colonial Curaçao is gebaseerd op archiefonderzoek en interviews met tien voormalige leden van de Koninklijke Marine die tussen de jaren zestig en tachtig op Curaçao waren gestationeerd en regelmatig Campo Alegre bezochten.

Volgens de onderzoekers vormden bezoeken aan het bordeel een belangrijk onderdeel van de onderlinge groepscultuur. De mannen gingen meestal samen met collega’s naar Campo Alegre, waar niet alleen seks maar ook drinken, praten en samenzijn centraal stonden. Oudere marinemannen introduceerden nieuwkomers bij het bordeel en moedigden hen aan om met een sekswerker mee te gaan.

Een van de geïnterviewden vertelt dat hij negentien jaar oud en nog maagd was toen hij op Curaçao arriveerde. Hij had al in Nederland verhalen gehoord dat je op het eiland, zoals hij het omschreef, “van een jongen een man” werd. Op zijn eerste avond namen oudere collega’s hem mee naar Campo Alegre en regelden zij een vrouw voor hem.

Groepsdruk

De onderzoekers beschrijven dat als een seksueel initiatieritueel waarbij groepsdruk een belangrijke rol speelde. Jongere marinemannen keken op tegen oudere en meer ervaren collega’s en konden het gevoel krijgen dat van hen werd verwacht dat zij meededen. Het bezoek aan een sekswerker werd daarmee onderdeel van wat binnen de groep gold als heteroseksuele mannelijkheid.

Na afloop werden seksuele ervaringen onderling besproken. Volgens de onderzoekers konden mannen daarmee hun seksuele ervaring en viriliteit tonen. Het gezamenlijke bezoek aan Campo Alegre versterkte tegelijkertijd de onderlinge band tussen de marinemannen. Sommige geïnterviewden noemden het bordeelbezoek een belangrijk onderdeel van hun kameraadschap en van hun tijd bij de marine.

De onderzoekers plaatsen die ervaringen binnen wat zij omschrijven als een cultuur van gemilitariseerde mannelijkheid. Daarin speelden volgens hen eigenschappen als durf, risico nemen, heteroseksualiteit en seksuele potentie een belangrijke rol in de manier waarop mannen status binnen de groep konden verwerven.

In de conclusie stellen de auteurs dat een bezoek aan Campo Alegre voor een deel van de geïnterviewde mannen daadwerkelijk het karakter kreeg van een rite de passage. De overgang naar volwassen mannelijkheid werd volgens hen mede gevormd door groepsdruk, seksuele ervaring en het nemen van risico’s.

De onderzoekers benadrukken tegelijkertijd dat hun studie is gebaseerd op een beperkte en selecte groep. Het gaat om tien oud-marinemannen die zichzelf aanmeldden na een oproep in een marinetijdschrift en die allemaal regelmatig Campo Alegre bezochten. Hun ervaringen kunnen daarom niet zonder meer worden gezien als representatief voor alle Nederlandse militairen die destijds op Curaçao waren gestationeerd.

• Lees hier de hele studie Doing sexual risk in the Dutch Navy in colonial Curaçao