Raad van Advies waarschuwt: schulden huishoudens worden risico voor begroting Curaçao
WILLEMSTAD – De schuldenproblematiek onder Curaçaose huishoudens is zo groot dat zij niet langer alleen als sociaal probleem kan worden beschouwd. Volgens de Raad van Advies kan de situatie rechtstreeks gevolgen krijgen voor de economie, de overheidsinkomsten en de uitgaven aan onder meer sociale voorzieningen, zorg en huisvesting. De Raad waarschuwt daarvoor in zijn advies over de begroting voor 2027
Aanleiding zijn de eerste resultaten van de Enkuesta Sosial 2025 van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daaruit blijkt dat ruim zestig procent van de gezinshuishoudingen problemen ondervindt bij het voldoen aan de schuldverplichtingen.
Volgens de Raad kan zo’n omvangrijke schuldenproblematiek „onmiskenbaar directe gevolgen” hebben voor de financiële stabiliteit. Het gaat daarbij om veel meer dan huishoudens die zelf minder geld te besteden hebben.
Economische bedrijvigheid
Wanneer een groot deel van de bevolking een aanzienlijk deel van het inkomen kwijt is aan schulden, blijft minder geld over voor consumptie. Dat kan de economische bedrijvigheid afremmen. Voor de overheid betekent dat uiteindelijk ook minder opbrengsten uit bijvoorbeeld omzetbelasting en andere belastingen.
Tegelijkertijd kunnen de uitgaven van de overheid juist stijgen. De Raad verwacht dat financiële problemen kunnen leiden tot een groter beroep op sociale voorzieningen en schuldhulpverlening. Ook noemt het advies mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid. Langdurige financiële problemen kunnen psychosociale druk veroorzaken en daarmee de vraag naar zorg en maatschappelijke ondersteuning vergroten.
De gevolgen kunnen volgens de Raad nog verder gaan. Huishoudens die financieel vastlopen kunnen hun woning verliezen, waardoor de druk op sociale huisvesting toeneemt. Ook kan langdurige schuldenproblematiek de arbeidsparticipatie verminderen en sociale spanningen veroorzaken. De Raad noemt daarnaast een mogelijke toename van criminaliteit en aantasting van de sociale cohesie.
Regering erkent probleem
De Raad heeft de regering daarom gevraagd in de Begroting 2027 duidelijk te maken welke gevolgen zij van de schuldenproblematiek verwacht en hoe zij die risico’s wil opvangen.
De regering erkent in haar reactie dat financiële problemen verder kunnen reiken dan alleen het huishoudboekje. Het ministerie van Sociale Ontwikkeling, Arbeid en Welzijn, SOAW, zegt daarom in te zetten op een combinatie van bescherming, preventie en activering.
Voor mensen met weinig of geen inkomen blijven bestaande voorzieningen beschikbaar, zoals bijstand, bijzondere bijstand, subsidies voor water en elektriciteit, AOV-toelagen en noodvoorzieningen. Daarnaast wil SOAW mensen begeleiden naar grotere financiële zelfstandigheid via vorming, activering en leerwerktrajecten.
Volgens de regering is in de begroting ook rekening gehouden met een mogelijke stijging van de vraag naar sociale ondersteuning. Preventie, vroegsignalering, efficiëntere dienstverlening en het beter gebruiken van gegevens moeten helpen voorkomen dat financiële problemen verder escaleren.
SOAW heeft daarnaast een convenant gesloten met het Nederlandse kennisinstituut Nibud. Samen moeten zij programma’s ontwikkelen rond preventie, bewustwording en financiële vorming. Het doel is volgens de regering te voorkomen dat mensen langdurig afhankelijk worden van sociale voorzieningen.
Geen afzonderlijk bedrag genoemd
Opvallend is dat de regering in haar antwoord op de Raad geen afzonderlijk bedrag noemt dat in 2027 beschikbaar wordt gesteld voor de aanpak van problematische schulden of schuldhulpverlening. Zij verwijst vooral naar bestaande sociale voorzieningen, samenwerking binnen SOAW en preventieve programma’s.
Dat is relevant omdat de Raad de schuldenproblematiek juist als een potentieel begrotingsrisico beschouwt. De Raad stelt vast dat de Begroting 2027 weliswaar formeel sluitend oogt, maar onvoldoende inzicht geeft in de samenhang tussen beleid, beschikbare middelen, risico’s, uitvoeringscapaciteit en de financiële houdbaarheid op langere termijn.
Daarmee ontstaat een nieuwe vraag bij de behandeling van de begroting in de Staten: als ruim zes op de tien huishoudens nu al moeite hebben om hun schuldverplichtingen na te komen, is het bestaande sociale beleid dan voldoende om te voorkomen dat die problemen de komende jaren uiteindelijk op de landsbegroting terechtkomen?
