Caribisch deel vrijwel afwezig in nieuwe Strategische Monitor Defensie
WILLEMSTAD – Het Caribische deel van het Koninkrijk speelt vrijwel geen rol in de nieuwe Strategische Monitor Defensie van Instituut Clingendael. Het rapport moet ontwikkelingen en dreigingen voor de vitale belangen van het Koninkrijk in kaart brengen, maar Curaçao, Aruba en Sint-Maarten komen in de inhoudelijke veiligheidsanalyse niet afzonderlijk aan bod. Ook Venezuela ontbreekt, terwijl Nederlandse veiligheidsdiensten juist waarschuwen voor mogelijke gevolgen van ontwikkelingen daar voor de eilanden.
Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius stuurde de monitor op 1 september niet alleen naar de Eerste en Tweede Kamer, maar ook naar de parlementen van Curaçao, Aruba en Sint-Maarten. Volgens haar vloeit uit de Wet financiële defensieverplichtingen voort dat ten minste iedere vier jaar een externe strategische monitor moet worden opgesteld over trends en dreigingen voor de vitale belangen van het Koninkrijk.
Toch richt het onderzoek zich vervolgens vrijwel volledig op Nederland en de Nederlandse krijgsmacht. De centrale vraag van Clingendael is welke ontwikkelingen richting 2031 bepalend worden voor het Nederlandse militaire vermogen en tot welke strategische keuzes die voor Defensie leiden.
Ook geografisch ligt het zwaartepunt elders. Clingendael noemt onder meer de Russische dreiging, Europa, het Noord-Atlantische en Arctische gebied, de zuidelijke periferie van Europa en de Indo-Pacific.
Curaçao alleen in aanbiedingsbrief
Curaçao komt alleen voor in de aanbiedingsbrief en de ambtelijke toelichting waarin staat dat de monitor naar de Staten van de drie Caribische landen wordt gestuurd. Aruba komt op dezelfde plaatsen voor. Venezuela wordt in het rapport niet genoemd.
De term Caribisch komt inhoudelijk één keer terug, helemaal achterin het rapport. Dat gebeurt in een toekomstscenario over technologie waarmee extreme weerspatronen in onder meer de Stille Oceaan en het Caribisch gebied steeds nauwkeuriger zouden kunnen worden voorspeld en mogelijk beïnvloed.
Andere dreigingsbeelden noemen Venezuela wel
De beperkte aandacht voor het Caribisch gebied staat tegenover andere recente Nederlandse veiligheidsanalyses. De MIVD schreef in zijn jaarverslag over 2025 dat ontwikkelingen in Venezuela en oplopende spanningen tussen Venezuela en de Verenigde Staten tot zorgen leiden „in en over het Caribische deel van het Koninkrijk”. De MIVD en AIVD onderzoeken gezamenlijk de politieke en militaire ontwikkelingen in Venezuela en mogelijke uitstralingseffecten richting het Koninkrijk.
Ook de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk 2023-2029 noemt de regio expliciet. Daarin worden migratiestromen vanuit Venezuela naar vooral Curaçao en Aruba genoemd, evenals de geopolitieke belangen van de Verenigde Staten, Rusland en China. Die concurrentie kan volgens de strategie gevolgen hebben voor het Caribische deel en daarmee voor het Koninkrijk als geheel.
Defensie heeft daarnaast zelf dit jaar gewezen op „onrust in het Caribisch gebied” als een van de veiligheidsuitdagingen waarmee Nederland te maken heeft. Het Nederlandse stationsschip in het gebied houdt volgens Defensie onder meer de veiligheidssituatie rond de ABC-eilanden in de gaten.
