Waar gaan de Bientu-miljoenen naartoe? Een derde ligt nog vast in reserves
WILLEMSTAD – Van de bijna dertig miljoen dollar die Curaçao van de Verenigde Staten terugkrijgt uit de strafzaak Bientu, is bijna negen miljoen dollar gereserveerd voor toekomstige projecten en onvoorziene uitgaven. De Amerikaanse autoriteiten verbinden strenge voorwaarden aan de overdracht van het geld. Curaçao ontvangt de miljoenen in drie termijnen en moet eerst verantwoording afleggen voordat volgende betalingen plaatsvinden.
Dat blijkt uit de overeenkomst die minister van Justitie Shalten Hato aan de Staten heeft gestuurd. De overeenkomst regelt de overdracht van bijna dertig miljoen dollar, omgerekend ruim 53 miljoen gulden, uit vermogensbestanddelen die in de Verenigde Staten in beslag zijn genomen in verband met de strafzaak tegen loterijbaas Robertico ‘Robbie’ dos Santos.
Drie betalingen
De Amerikaanse overheid maakt het bedrag niet in één keer over. Curaçao ontvangt eerst vijf miljoen dollar. Die betaling moet volgens de overeenkomst binnen dertig dagen na de inwerkingtreding plaatsvinden.
Een tweede termijn van tien miljoen dollar volgt pas wanneer de vereiste financiële rapportages en accountantscontroles over de eerste betaling zijn afgerond. De resterende bijna vijftien miljoen dollar wordt op dezelfde manier afhankelijk gesteld van de verantwoording over de tweede termijn.
Curaçao moet de Verenigde Staten bovendien maandelijks informeren over de besteding van het geld. Daarmee houden de Amerikaanse autoriteiten ook na de overdracht zicht op de bestemming van de miljoenen.
Bijna negen miljoen in reserves
Opvallend is dat een aanzienlijk deel van de opbrengst nog niet aan concrete projecten is toegewezen.
In de bijlage bij de overeenkomst staat bijna zes miljoen dollar gereserveerd voor toekomstige strategische projecten. Daarbij worden onder meer grensbewaking, onderzoek naar cybercriminaliteit, slachtofferzorg en de modernisering van het strafrechtelijk onderzoek genoemd.
Daarnaast is meer dan drie miljoen dollar bestemd voor onvoorziene operationele uitgaven, onderhoud, verplichtingen en prijsstijgingen.
Samen gaat het om net geen negen miljoen dollar, ruim dertig procent van het totale bedrag. Hoewel de overeenkomst kaders geeft voor de besteding, blijkt uit de bijlage niet welke concrete projecten uit deze reserves worden betaald en wanneer daarover wordt besloten.
Politie en jeugdgevangenis
Het overige geld moet onder meer worden gebruikt voor de modernisering van de Curaçaose politie, de aanpak van mensenhandel, criminaliteitspreventie en de verbetering van de justitiële jeugdinrichting.
Voor de politie voorziet het plan onder meer in vervanging en uitbreiding van het cameranetwerk, bodycams, digitale verwerking van bewijsmateriaal, nieuwe voertuigen en beveiligde communicatiesystemen.
Ook de justitiële jeugdinrichting moet worden gerenoveerd. De plannen omvatten verbeteringen aan de verblijfsruimten, veiligheidsvoorzieningen, onderwijsfaciliteiten en programma’s voor de terugkeer van jongeren in de samenleving.
Voor de bestrijding van mensenhandel is geld voorzien voor slachtofferopvang, voorlichting, gespecialiseerde trainingen en internationale samenwerking.
SOAB controleert uitgaven
De Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB) krijgt een centrale rol bij het toezicht op de besteding van de miljoenen.
De organisatie moet voortdurend de financiële activiteiten rond het geld controleren en ieder kwartaal rapporteren aan zowel Curaçao als de Verenigde Staten. SOAB krijgt daarvoor toegang tot bankgegevens, contracten, uitgavenoverzichten en andere administratieve documenten.
Daarnaast moet jaarlijks een externe accountant onderzoek doen naar de financiële verantwoording. De overeenkomst schrijft voor dat de controle onder meer moet vaststellen of uitgaven rechtmatig zijn, voldoende zijn onderbouwd en overeenkomen met de gemaakte afspraken.
De kosten van deze controles komen ten laste van de terugontvangen gelden.
Verbod op bevoordeling Dos Santos
De overeenkomst bevat ook een bepaling die moet voorkomen dat Dos Santos of personen en bedrijven uit zijn omgeving opnieuw van het geld profiteren.
Curaçao moet redelijke maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat de miljoenen niet direct of indirect terechtkomen bij de voormalige loterijbaas, van hem afhankelijke familieleden, ondernemingen die hij bezit of controleert of personen die namens hen optreden.
Die bepaling is ook van belang bij toekomstige aanbestedingen en opdrachten die met het geld worden gefinancierd.
Afrekening Bientu blijft onduidelijk
De overeenkomst geeft meer duidelijkheid over de bestemming van de Amerikaanse miljoenen, maar laat een belangrijke financiële vraag onbeantwoord.
In de strafzaak Bientu werd oorspronkelijk voor bijna 73 miljoen gulden aan vermogen verbeurdverklaard. Nog altijd is niet duidelijk hoeveel daarvan daadwerkelijk is geïncasseerd, welke bedragen eerder zijn ontvangen en of er nog vermogen beschikbaar is.
Curaçao.nu berichtte daar op 21 september al over. De nieuwe overeenkomst bevat geen volledige afrekening van de oorspronkelijke verbeurdverklaring.
Daarmee blijft niet alleen de vraag open hoeveel geld de Bientu-zaak de Curaçaose overheid uiteindelijk heeft opgeleverd, maar ook wanneer de eerste Amerikaanse miljoenen daadwerkelijk beschikbaar komen voor de aangekondigde projecten.
