Tico Vos stelt kritische vragen over rol Niewindt tijdens slavernij
WILLEMSTAD – De rol van de katholieke kerk tijdens de slavernij op Curaçao verdient een kritischer beoordeling. Dat stelt Tico Vos van Nos Ke Sa en RAIS in een beschouwing naar aanleiding van een komende lezing van historicus Cees Luckhardt over de katholieke missie onder Martinus Joannes Niewindt tussen 1824 en 1860. Vos wil vooral weten in hoeverre het kerkelijke onderwijs bijdroeg aan de gehoorzaamheid van slaafgemaakten aan het koloniale gezag.
Aanleiding is de presentatie die Luckhardt op dinsdag 20 oktober verzorgt in het Nationaal Archief Curaçao. Daar bespreekt hij zijn onderzoek naar de katholieke missie onder Niewindt, dat bestaat uit zes artikelen.
Volgens Vos moet niet alleen worden gekeken naar de religieuze en maatschappelijke betekenis van Niewindt, maar ook naar de verhouding tussen de katholieke kerk, de koloniale overheid en de mensen die onder slavernij leefden.
Gehoorzaamheid aan het gezag
Vos vraagt zich af welke doelen de missie onder Niewindt nastreefde. Ging het uitsluitend om bekering, onderwijs en geestelijke verzorging, of speelde ook het vormen van gehoorzame koloniale onderdanen een rol?
Daarbij stelt hij de vraag aan wie Niewindt uiteindelijk verantwoording verschuldigd was: aan de kerk, de koloniale overheid of de mensen voor wie hij geestelijke verantwoordelijkheid droeg.
Bijzondere aandacht verdient volgens Vos het godsdienstonderwijs aan slaafgemaakten. Hij wil weten wat hun werd geleerd over vrijheid, menselijke waardigheid en gehoorzaamheid aan hun meesters.
Ook vraagt hij om onderzoek naar de inhoud van de katholieke catechismus in het Papiaments en de manier waarop slaafgemaakten die teksten zelf begrepen.
Standbeeld
Vos verwijst in zijn beschouwing naar het standbeeld van Niewindt bij de Santa Ana-basiliek in Otrobanda. Het monument laat volgens hem zien dat Niewindt door eerdere generaties werd geëerd, maar vertelt niet welke gevolgen zijn missie had voor de mensen die onder slavernij leefden.
Vos pleit ervoor de historische betekenis van Niewindt niet uitsluitend vanuit zijn kerkelijke verdiensten te beoordelen. Ook de maatschappelijke en politieke gevolgen van zijn werk moeten worden onderzocht.
Daarbij waarschuwt hij voor voorbarige conclusies. Niewindt moet volgens hem niet bij voorbaat als heilige worden beschouwd, maar evenmin worden veroordeeld zonder voldoende historisch bewijs.
Historische bronnen
Vos wil dat bij de presentatie duidelijk wordt welke historische documenten de conclusies van Luckhardt ondersteunen. Daarbij vindt hij het belangrijk onderscheid te maken tussen de eigen woorden van slaafgemaakten en beschrijvingen die geestelijken of koloniale ambtenaren over hen hebben achtergelaten.
Ook moet volgens hem duidelijk blijven wat daadwerkelijk uit historische bronnen blijkt en wat een latere interpretatie is.
Vos benadrukt dat hij Luckhardt geen conclusies wil toeschrijven voordat diens onderzoeksresultaten zijn besproken. Hij hoopt dat de lezing ruimte biedt voor nieuwe inzichten en een openbaar gesprek over de verhouding tussen religie, koloniale macht en slavernij.
De presentatie vindt dinsdag 20 oktober plaats van 19.30 tot 21.00 uur in het Nationaal Archief.
