Aldair Pieters: ‘Onze verhalen moeten niet alleen worden bewaard, maar opnieuw worden gebruikt’

WILLEMSTAD – Curaçaose verhalen uit het verleden krijgen pas werkelijk betekenis als nieuwe generaties er iets mee kunnen doen. Dat zegt cultureel ondernemer en theatermaker Aldair Pieters. Met theater, muziek en projecten in Otrobanda probeert hij geschiedenis niet alleen te bewaren, maar ook te gebruiken om nieuwe kunst, ondernemerschap en gemeenschapsvorming op gang te brengen.

Pieters was samen met de jonge acteur Guyen te gast bij Tania Kross in het Middagmagazine op Curaçao.nu 101.1 FM. Het gesprek ging over cultuur, identiteit, de ontwikkeling van Otrobanda en de noodzaak om kennis en kansen door te geven aan een volgende generatie makers.

Pieters werd geboren en groeide op in Otrobanda. Hij studeerde aan de MBO Theaterschool in Rotterdam en later aan de toneelacademie in Amsterdam. In projecten als Bibi’s Snack, Riba Ruta Paliberta Libera en Tak Tak Tak verwerkt hij Curaçaose geschiedenis en identiteit in hedendaagse kunst.

Verhaal van zijn grootvader

Een voorbeeld is Bibi’s Snack. De inspiratie daarvoor kwam uit het verhaal van zijn grootvader, die ooit een snackbar in Punda had die uiteindelijk failliet ging. Pieters gebruikte die familiegeschiedenis als basis voor theater.

“Verhalen uit het verleden heb ik gepakt en omgetoverd naar iets nieuws. Wat weer mensen bij elkaar brengt, zodat we weer mooie verhalen kunnen creëren”, zegt hij.

Voor de uitvoering koos hij bewust niet voor een traditionele theaterzaal, maar voor het buurtcentrum van Otrobanda. Dat centrum kampt volgens Pieters met financiële problemen. Door daar voorstellingen te organiseren wilde hij niet alleen publiek trekken, maar ook inkomsten en activiteit naar de wijk brengen.

Volgens Pieters trok Bibi’s Snack in twee weken tijd ongeveer duizend bezoekers naar het buurtcentrum. De activiteit bood bovendien kansen aan kleine ondernemers uit de omgeving, bijvoorbeeld mensen die eten of lokaal handwerk verkopen. Hij noemt dat een vorm van placemaking: kunst gebruiken om een plek die stilgevallen is opnieuw leven te geven.

Cultuur is meer dan folklore

Pieters maakt daarbij nadrukkelijk onderscheid tussen cultuur en folklore. Tradities moeten volgens hem niet alleen worden herhaald omdat ze bij het verleden horen. Juist jonge makers moeten bestaande elementen gebruiken om iets te zeggen over het Curaçao van nu en de toekomst.

Otrobanda vormt daarin voor hem een belangrijke inspiratiebron. De wijk heeft hem volgens Pieters gevormd door haar architectuur, koloniale en inheemse geschiedenis, muziek, sport en de grote verscheidenheid aan bewoners.

“Als je Otrobanda zegt: alles. Het heeft me echt gevormd op verschillende vlakken”, zegt Pieters.

Kennis niet voor jezelf houden

Een ander belangrijk onderdeel van zijn werk is het begeleiden van jongere makers. Guyen leerde Pieters kennen tijdens Bibi’s Snack, waarin hij als jonge lokale acteur meespeelde. Inmiddels heeft hij in Nederland een acteeropleiding gevolgd.

Pieters noemt hem zijn protegé, maar benadrukt dat het hem vooral gaat om het doorgeven van kennis. Hij verzet zich tegen de mentaliteit waarbij iemand die succes heeft bereikt de opgedane kennis vervolgens voor zichzelf houdt.

“Ik deel graag de formule voor succes”, zegt Pieters. Volgens hem moeten Curaçaose makers die hun weg hebben gevonden juist deuren openen voor degenen die na hen komen.

Guyen zegt dat die begeleiding verder gaat dan artistiek advies. Pieters leert hem ook over de zakelijke kant van het kunstenaarschap, waaronder onderhandelen en professioneel werken. “Hij helpt mij ook in mijn ontwikkeling als professioneel artiest en vooral ook aan de business side”, zegt hij.

Leven van kunst

Voor Guyen is uiteindelijk kunnen leven van zijn werk als acteur en kunstenaar het grote doel. Hij houdt zich bezig met theater, film, acteren en muziek.

“Mijn uiterste droom is denk ik gewoon te kunnen leven van kunst”, zegt hij. In zijn omgeving was het lange tijd niet vanzelfsprekend om kunst als volwaardig beroep te beschouwen. Juist daarom ziet hij het als belangrijk dat hij inmiddels projecten kan doen op Curaçao en zijn vak ook in zijn eigen omgeving kan uitoefenen.

Voor Pieters begint zijn eigen kunstenaarschap uiteindelijk bij taal. Hij noemt zichzelf vooral een lyricist en zegt gefascineerd te zijn door het rijmen en puzzelen met het Papiaments.

“Dat is echt mijn grootste fascinatie: hoe ik kan puzzelen met Papiaments en de woorden kan laten rijmen. Want het is echt zo’n mooie taal.”

Vanmiddga om 12.00 uur Curaçaose tijd praat Tania Kross in haar Middagmagazine met Stanley Clementina over Tula en Anansi…