De rammelende taxiwetgeving (deel I)

WILLEMSTAD - Curaçao is een rechtsstaat. Dat betekent dat onze maatschappij wordt ingekaderd door wettelijke regels en normen. Soms kunnen die regels onverwachte gevolgen hebben, waar bij het opstellen van de regelgeving niet aan is gedacht. Zulke omissies kunnen ook aanzienlijke financiële,  economische of sociaal maatschappelijke consequenties met zich meebrengen. In de serie financieel-economische onverwachte gevolgen, geven de auteurs opnieuw een voorbeeld: de taxiwetgeving.

Eerdere bijdragen gingen over Tax Holiday, het USA Vriendschapsverdrag en de Rechtsstaat.  Deze bijdrage over taxiwetgeving bestaat uit twee delen. Vandaag deel 1 over de wet- en regelgeving, morgen deel 2 over de taxivergunninghouder en de klant.

Door | Rob van den Bergh en Jeff Sybesma

Begin 1969 stelde de wetgever regels vast voor het vervoer van personen op de openbare weg tegen vergoeding[2]. De wet gold voor alle soorten voertuigen: van gewone auto’s, grote en kleine bussen, huurauto’s tot en met toerwagens. Om betalende personen te vervoeren was een vergunning verplicht die kon worden aangevraagd bij het bestuurscollege. Zonder vergunning geld vragen aan een passagier werd verboden en dus strafbaar. Deze regelgeving is nog steeds geldig.

Opvallend is dat de wetgever het betalen voor vervoer centraal stelt in plaats van specifieke regels voor de verschillende soorten vervoermiddelen. Nu worden huurauto’s, bussen van ABC-busbedrijf, toerbussen en taxi’s over een kamp geschoren. Echter, het is een eilandsverordening uit 1969, het toerisme stond in de kinderschoenen en het autobezit was nog niet zo wijd verspreid. 

Voor taxi’s, in 1969 nog huurauto’s genoemd, voegde de wetgever iets bijzonders toe aan de eilandsverordening. Een vergunning wordt geweigerd indien de aanvrager reeds voldoende middelen van bestaan heeft voor zichzelf en zijn gezin.

Hier lagen sociale redenen aan ten grondslag: de kansarmen in de samenleving dienen ook de kans te krijgen om een eerlijk inkomen te verdienen. De Dienst Sociale Zaken van het eilandgebied adviseerde op basis van middelen van bestaan, burgerlijke staat en de leeftijd, wie het meest in aanmerking komt voor een taxivergunning (TX-vergunning).

Er worden verder geen bijzondere eisen aan de taxichauffeur gesteld. Wel moest hij of zij een geldig rijbewijs hebben, ouder dan 25 en jonger dan 65 jaar zijn en de Nederlandse nationaliteit bezitten[3]. Er moest sprake zijn van goed zedelijk en maatschappelijk gedrag en de chauffeur dient zich behoorlijk te gedragen in het wegverkeer.

Strikt persoonlijk

De TX-vergunning is strikt persoonlijk en betekent dat een taxichauffeur per definitie een zzp’er is zich al dan niet als eenmanszaak bij de Kamer van Koophandel heeft ingeschreven. [4] Een taxichauffeur is zijn eigen baas die zijn eigen regels bepaalt en dus geen werknemer. De taxichauffeur bepaalt bijvoorbeeld zijn eigen werkschema. Een taxi mag maximaal 9 passagiers vervoeren. De vergunning geldt voor vijf jaar en wordt normaliter telkenmale verlengd met 5 jaar tot de leeftijd van 65 jaar. 

De wetgever introduceerde de figuur van de hulpchauffeur. De vergunninghouder mag een hulpchauffeur in dienst nemen. Deze persoon moet zich wel laten inschrijven en krijgt daarvoor als hij/zij aan de standaard eisen voldoet een hulpchauffeurkaart. Deze persoon mag in principe niet meer dan acht uur per dag werken. Het gebruik van de hulpchauffeur is gelimiteerd en vooral bedoeld om taxidiensten te kunnen blijven aanbieden in geval van ziekte van de chauffeur.

Een van de gevolgen van deze wetgeving was dat er veel aanvragen bij het eilandgebied binnen kwamen. Het teveel honoreren van deze aanvragen zou kunnen leiden tot overcapaciteit op de taximarkt. Vandaar dat in 1991 de wet op dat punt werd aangepast en de wetgever het aantal taxivergunningen limiteerde tot maximaal 200.

De wetgever trachtte onderscheid te maken tussen het vervoer van passagiers door taxi’s en toerwagens. Mede op basis van gerechtelijke uitspraken komt het erop neer dat taxi’s een monopolie hebben op het vervoeren van passagiers van A naar B. De enige uitzondering is vervoer van passagiers van en naar de luchthaven mits onderdeel uitmakend van een package (prepaid).[5]

Via Landsbesluiten gebaseerd op de oude Eilandsverordening Personenvervoer reguleert de overheid tot heden de taxitarieven. Dit is de bevoegdheid van de minister van Economische Ontwikkeling. De overige zaken rond taxi’s vallen onder de verantwoordelijkheid van de minister van Verkeer Vervoer en Ruimtelijke Planning.

Taxi-tarieven acacadabra

Op basis van de wet kan het elandgebied tarieven van taxi’s vaststellen.[6] Zo werden bijvoorbeeld via het Eilandsbesluit Taxi Tarieven Curaçao 2008 maximumtarieven vastgesteld. Uit een vergelijkend onderzoek naar 2008-taxitarieven bleek dat deze tarieven vergelijkbaar waren of ver boven de tarieven uit 2015 (!) lagen van grote steden in Europa, de Verenigde Staten, Canada en Australië.[7] Vanaf 2008 hanteren de chauffeurs verschillende lijsten die met elkaar gemeen hadden dat ze hoger waren dan de 2008-tarieven.

In 2014 werd een concept-Landsbesluit opgesteld met hogere tarieven dan die van 2008. Dit besluit is evenwel nooit in werking getreden omdat in 2015 de Commissie Tarievenstructuren zich boog over invoering van taximeters en een nieuwe tarievenstructuur. Ook zouden tarieven niet meer op zones maar op het aantal gereden kilometers (kortste weg) berekend worden. Als vervolg hierop is in 2017 op initiatief van het Ministerie van Economische Ontwikkeling een pilot gestart worden met 42 taximeters. Het project is in schoonheid gestorven.[8]

Een nieuwe tarievenstructuur is in 2017 opgesteld, gebaseerd op kosten die de taxichauffeur moet maken. Daarbij is uitgegaan dat een taxi 200 km der dag rijdt, waarvan drie betaalde ritten van in totaal 60 km[9], gedurende 270 dagen per jaar.

Op basis van die drie ritten moest het minimumloon verdiend worden. Deze nieuwe tarievenstructuur is evenwel nooit geformaliseerd wat inhoudt dat de maximumtarieven, zoals in 2008 vastgesteld, formeel nog steeds van kracht zijn. In de praktijk worden aan de klant doorgaans de hogere 2017-tarieven doorberekend (zie ook box).[10] Ondertussen is er een nieuw voorstel voor aanpassing van taxitarieven in de maak[11].

Maakt de klant gebruik van een taxi dan is vaak onduidelijk hoe het tarief tot stand komt en ook wat de uiteindelijke taxirit kost, dat wordt vaak pas aan het eind van de rit duidelijk. Het zijn de taxichauffeurs zelf die uiteindelijk de prijs voor de taxirit bepalen vaak gebaseerd op het 2017-tarief; soms op eigen inzicht en afhankelijk van de omstandigheden en tijdstip hoger of lager. Controle op het hanteren van de juiste (2008-)tarieven vindt niet plaats.

In elk geval wordt de taxi voor inwoners van Curaçao de taxi als (veel te) duur ervaren. Met de komst van de taxiApp  “24/7 Taxi Curaçao” weet de klant van tevoren wat een taxirit kost. Daarnaast kan de klant op de App zien waar zijn bestelde taxi is, wanneer deze voor de deur staat en wie de chauffeur is. Van de rit krijgt de klant een factuur in de App. Bij de taxi’s die niet gelinkt zijn aan deze App dient de klant om een factuur te vragen.

In het beste geval krijgt de klant een kwitantie met daarop handgeschreven het bedrag en het taxi-nummer. Het is daarom onmogelijk voor de belastingdienst en Sociale Verzekeringsbank om een betrouwbaar beeld te krijgen van de omzet en inkomen van de taxichauffeur. In het verleden was er een afspraak met de Inspecteur dat er een minimaal inkomen aangegeven moest worden. Het is aan de eerlijkheid van de taxichauffeur zelf om zijn werkelijk netto inkomen op te geven voor betaling van inkomstenbelasting en sociale premies.

Opvallend is dat naast tarieven de overheid op basis van de Landsverordening[13] geen verdere eisen en voorwaarden heeft verbonden aan het aanbieden van taxidiensten. Voor de hand liggend is beschikbaarheid: aantal uren per dag, dagen van de week en de uren van de dag dat taxiritten aangeboden moeten worden. Andere eisen, die vaak in andere landen standaard zijn betreffen duidelijkheid over het tarief, herkenbaarheid van de taxi (bijvoorbeeld, kleur of vignet), gedrag van en regels ten aanzien van kledingvoorschriften voor chauffeur, hygiëne en kwaliteit/comfort van de taxi.

Vervolg

Morgen gaan we in deel 2 in op de rammelende taxiwetgeving in de praktijk, wat betekent het voor de taxi’s en wat voor de klant.

[1] Van den Bergh is econoom en Sybesma is jurist.

[2] A.B. 1969 no. 23 Eilandsverordening Personenvervoer.

[3] In A.B 1991 no 33 Wijziging van de Eilandsverordening Personenvervoer werd Nederlander vervangen door een in de Nederlandse Antillen geboren Nederlander. Ook kon men een vergunning krijgen indien 10 jaar onafgebroken woonachtig op het eiland.

[4]  Een vergunninghouder is daarom een natuurlijk persoon of eenmanszaak, maar geen bv, nv of stichting.

[5] Vonnis Hof van Justitie van 22 september 1987, nr 317 (Taber Tours). Een pre-paid package houdt in een te voren betaalde reis met vlucht en hotel.

[6] A.B. 1969 no 23 artikel 16 lid 3 sub b. Na 10-10-10 is dat het Land Curaçao geworden. De minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijk Planning is verantwoordelijk voor de taxibranche.

[7] Opgemerkt moet worden dat een internationale vergelijking van taxitarieven arbitrair is: loonkosten, benzineprijzen, verkeersituatie, belasting, gebruik van taxi’s kunnen per land en stad sterk verschillen.

[8] In 2005 is wet- en regelgeving geïntroduceerd om taximeters te introduceren op Curaçao (zie Eilandsbesluit, ham d.d. 13 april 2005). Volgens informele berichten zijn voor alle taxi’s taximeters op het eiland aangekomen maar hebben de taxichauffeurs geweigerd daarvan gebruik te maken.

In 2017 meldde het Ministerie van Financiën dat er geen geld was om taximeters aan te schaffen voor alle taxi’s.

[9] UItgangspunt was dat de taxi geen betaalde rit terug had naar zijn standplaats.

[10] Het openbaar vervoer is vrijgesteld/kent een nul-tarief op vervoersdiensten.

[11] Dit is niet openbaar. De informatie is gebaseerd op de adviesaanvragen van de regeing bij de Raad van Advies, zie RvA No. RA/20-24 LB.

[12] Zie https://www.taxiprijs.com/north-america/Curacao. Taxichauffeurs zullen voor een rit minimaal $20 vragen.

[13]  De Eilandsverordening Personenvervoer werd na 10-10-10 automatisch gecomverteerd in een Landsverordening.