Meer files, duurdere woningen en volle stranden: dit merkt Curaçao als toerisme ongeremd doorgroeit

WILLEMSTAD – Meer files, grotere druk op woningen, een vollere luchthaven en stranden en riffen die verder achteruitgaan. Dat is wat inwoners van Curaçao de komende jaren steeds nadrukkelijker zullen merken als de huidige toeristische groei doorgaat zonder dat het beleid wezenlijk verandert.

Dat is de boodschap achter de nieuwe carrying-capacitystudie die in opdracht van de Curaçaose overheid is uitgevoerd. De onderzoekers spreken nog niet van overtoerisme, maar waarschuwen dat Curaçao daar bij voortzetting van de huidige ontwikkeling wel naartoe beweegt.

Het eiland telde in 2024 ruim 700.000 verblijfstoeristen, ongeveer de helft meer dan in 2019. Als de huidige trend doorzet, zijn dat er richting 2030 ongeveer 1,5 miljoen. Het aantal bezoekers per inwoner kan dan oplopen van 9,85 in 2024 naar bijna 15.

Wat dat in de praktijk betekent, wordt duidelijker wanneer de toeristen uit de statistieken worden gehaald en wordt gekeken naar het dagelijkse leven op het eiland.

Meer tijd kwijt in het verkeer

Een van de eerste gevolgen zullen inwoners waarschijnlijk op de weg merken. De carrying-capacitystudie berekent dat er richting 2030 bijna 28.000 voertuigen extra op Curaçao kunnen bijkomen. Nu al neemt de congestie toe. Vooral op drukke momenten en rond gebieden waar veel toeristen verblijven of samenkomen, komt er steeds meer verkeer op hetzelfde wegennet terecht.

Dat betekent dat toeristische groei zich niet beperkt tot hotels en stranden. Iedere uitbreiding veroorzaakt ook extra taxi’s, huurauto’s, personeel dat naar het werk moet, leveranciers en nieuwe bewoners die zich over het eiland verplaatsen.

De onderzoekers waarschuwen daarom dat ogenschijnlijk beheersbare groei over het hele eiland op bepaalde plekken toch tot overbelasting kan leiden. Ze noemen zelf voorbeelden als de luchthavenweg op een drukke ochtend of populaire toeristische plekken op cruisedagen.

Meer concurrentie om woningen

Nieuwe hotels en appartementen hebben personeel nodig. Volgens het onderzoek zal de vraag naar werknemers bij verdere groei al snel groter worden dan wat de lokale arbeidsmarkt kan leveren. Curaçao zal dan sterker afhankelijk worden van arbeidsmigranten. Tegelijkertijd neemt de toeristische vraag naar woningen en vakantieverhuur toe.

Voor inwoners betekent dat meer concurrentie op een toch al krappe woningmarkt.

Arbeid en migratie

Dat proces zag econoom Arjen Alberts eerder op Aruba en Sint Maarten. In zijn proefschrift uit 2020 onderzocht hij hoe sterke toeristische groei daar leidde tot een grote instroom van arbeidskrachten. Op Aruba werd het merendeel van de nieuwe banen tijdens de snelle toeristische expansie in de jaren negentig door immigranten ingevuld. Tegelijkertijd moesten woningen, scholen, gezondheidszorg en andere voorzieningen een veel grotere bevolking gaan bedienen.

Alberts beschrijft hoe daardoor een kettingreactie ontstaat: meer toeristische capaciteit vraagt meer werknemers, meer werknemers betekenen meer inwoners en meer inwoners vragen opnieuw om woningen, wegen en publieke voorzieningen.

Zijn onderzoek ging over Aruba en Sint Maarten, niet over Curaçao. Maar de huidige Curaçaose studie waarschuwt nu voor precies deze druk op arbeid, woningen en publieke diensten.

Meer druk op voorzieningen die nu al achterlopen

De toeristische groei komt bovendien niet terecht op een eiland waarvan alle infrastructuur ruim voldoende capaciteit heeft.

De luchthaven bereikt volgens de studie dit jaar haar huidige grens. Een geplande uitbreiding levert extra ruimte op, maar ook die capaciteit zou bij de verwachte groei voor 2030 opnieuw onvoldoende zijn.

Bij afval is het probleem nog directer. De stortplaats heeft volgens het onderzoek nog ongeveer 11 procent capaciteit over. Toeristen produceren per persoon 3,5 keer zoveel afval als inwoners en de hoeveelheid afval die met toerisme samenhangt zou richting 2030 verdubbelen.

Dat betekent dat bij ongewijzigde groei niet alleen méér voorzieningen nodig zijn. De overheid moet steeds grotere investeringen doen om bestaande systemen überhaupt in hetzelfde tempo te laten meegroeien.

Alberts zag juist daar op Aruba en Sint Maarten een omslagpunt. In de beginfase was toeristische groei relatief eenvoudig: bouw hotels, zorg voor vliegverbindingen en trek investeerders aan. Later werd het veel ingewikkelder. De groei van toerisme en bevolking ging sneller dan de capaciteit van overheid en infrastructuur om die ontwikkeling te begeleiden. Publieke voorzieningen begonnen achter te lopen.

De gevolgen worden ook in zee zichtbaar

De zwaarste druk ligt volgens de Curaçaose studie mogelijk bij afvalwater en natuur.

Naar schatting wordt 80 tot 90 procent van het afvalwater onbehandeld geloosd. Op delen van de kust liggen gemeten waarden volgens de onderzoekers tot drie keer boven aanvaardbare grenzen en tot acht keer boven de gewenste situatie. Ongeveer een derde van de populairste toeristenstranden wordt in het onderzoek als niet-duurzaam beoordeeld.

De koraalbedekking is in belangrijke gebieden in de loop van de tijd met meer dan de helft afgenomen. Zonder verbetering van afvalwaterzuivering en beter beheer betekent verdere groei dat ook de belasting van kust en zee verder toeneemt.

Voor inwoners kan overtoerisme daardoor iets merkwaardigs krijgen: de stranden en zee waarvoor steeds meer bezoekers naar Curaçao komen, gaan juist achteruit naarmate het aantal bezoekers en de bebouwing toenemen.

Steeds meer groei nodig om het systeem draaiende te houden

Volgens Alberts zit daarin nog een andere valkuil. Op Aruba en Sint Maarten bleef het toerisme groeien terwijl de gemiddelde productiviteit na verloop van tijd nauwelijks meer toenam. De economie werd groter doordat er meer bezoekers, kamers en arbeidskrachten bijkwamen, niet doordat iedere extra toerist of werknemer veel meer waarde opleverde.

Hij noemt dat de ‘mandatory growth paradox’. Nieuwe groei creëert banen en kansen om economisch vooruit te komen, maar daarvoor zijn vervolgens opnieuw nieuwe werknemers en nieuwe investeringen nodig. Het model raakt zo steeds meer afhankelijk van verdere uitbreiding.

Ook het Curaçaose onderzoek signaleert een economisch waarschuwingssignaal. Ongeveer 58 procent van wat toeristen uitgeven, verdwijnt volgens de studie weer uit de lokale economie, onder meer via import, buitenlandse ondernemingen en internationale toeleveringsketens. Ondertussen stijgt de druk op woningen, wegen en publieke voorzieningen.

Voor inwoners kan dat betekenen dat ze de nadelen van de groei steeds nadrukkelijker ervaren, terwijl de extra opbrengsten niet in hetzelfde tempo in hun eigen economie terechtkomen.

Dat is wat overtoerisme uiteindelijk betekent

Overtoerisme betekent voor Curaçao dus niet dat er op een bepaald moment simpelweg „te veel mensen op het strand” liggen.

Het betekent dat inwoners steeds meer van de toeristische groei in hun dagelijkse leven gaan voelen: langer in de file, meer concurrentie om woonruimte, grotere druk op publieke diensten, meer afval en afvalwater, vollere populaire plekken en verdere belasting van stranden en natuur.

De carrying-capacitystudie noemt voortzetting van de huidige marktgestuurde groei het scenario met de grootste economische groei, maar ook met de zwaarste belasting voor infrastructuur, natuur en gemeenschap. Onder die koers beweegt Curaçao volgens de onderzoekers richting omstandigheden met een hoog risico en richting overtoerisme.

Alberts’ onderzoek naar Aruba en Sint Maarten laat zien waarom die ontwikkeling moeilijk om te keren kan zijn zodra ze ver genoeg is gevorderd: tegen die tijd is niet alleen het toerisme groter geworden, maar is een steeds groter deel van de economie en samenleving van die verdere groei afhankelijk.

Voor Curaçao ligt de keuze daarom niet pas in 2030. Volgens de carrying-capacitystudie bepalen juist de beslissingen in de komende twee jaar of het eiland de toeristische groei gaat sturen, of dat de groei uiteindelijk het eiland gaat sturen.

• Download hier de carrying-capacitystudie 2026