Esther Captain eerste hoogleraar slavernij en kolonialisme in Nederland
UTRECHT - Esther Captain is benoemd tot de eerste Nederlandse hoogleraar die zich richt op de doorwerking van slavernij en kolonialisme. Ze gaat aan de Universiteit Utrecht onderzoeken hoe dit verleden nog altijd invloed heeft op families en de samenleving, meldt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Captain wil aantonen dat het koloniale verleden niet is afgesloten. "De gevolgen zijn nog steeds zichtbaar in gezinnen en de maatschappij", zegt ze. De kersverse hoogleraar heeft geen rechte lijn naar de wetenschap.
"Mijn carrière is een combinatie van werk bij ministeries, in beleid en bij maatschappelijke organisaties", vertelt ze. "Schrijven was altijd de rode draad. De wetenschap biedt ruimte om te onderzoeken, maar ik zoek ook altijd de verbinding met de samenleving."
Meer diversiteit in de wetenschap
Captain wil meer diversiteit in de wetenschap. "Er zijn nog weinig vrouwen van kleur op dit niveau. Ik wil zichtbaar zijn voor jongere generaties", zegt ze. "Dat betekent soms plaatsmaken: spreektijd en podiumruimte delen in het publieke debat."
Dit werk brengt risico’s met zich mee, weet Captain. Ze kreeg eerder al te maken met felle reacties en bedreigingen.
"Ik werkte mee aan onderzoek naar Nederlands geweld in Indonesië. Dat leidde tot felle reacties en bedreigingen, maar het maakt me eerder strijdbaar dan bang", vertelt ze.
"Bij lastige momenten zoek ik steun bij vrienden en collega’s. Solidariteit is essentieel."
Onderzoek naar doorwerking verleden
Captain onderzoekt hoe het koloniale verleden nog doorwerkt. "De gevolgen zijn nog steeds zichtbaar in families, de samenleving en instellingen", legt ze uit. "Wat me fascineert: jongere generaties zoeken opnieuw verbinding met dit pijnlijke verleden. Waarom doen ze dat? En kun je dat een proces van herstel noemen?"
Captain kijkt verder dan traditionele archieven. "Ik ben ook geïnteresseerd in de oceaan als archief - de mensen en verhalen die daar zijn verzwolgen. Oceanen kun je ook als massagraf beschouwen." Ze werkt ook met verhalen van mensen en met kunst. "Soms kan een theaterstuk duidelijk maken wat in geschreven bronnen niet te vinden is."
"Voor mij is er geen tegenstelling tussen wetenschap en verhalen. Ik zoek manieren om het academische debat te verbreden."
Wetenschap is niet neutraal
"Wetenschap is nooit neutraal geweest en werd lang gedomineerd door een beperkte groep", stelt Captain. Ze wil dat doorbreken.
"Ik wil ruimte maken voor andere perspectieven en nieuwe namen op het podium zetten. Kennis kan ook worden overgedragen door empathie en kunst."
"Wetenschap gaat niet alleen over cijfers, maar ook over luisteren, verbinden en herstellen."
